HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) nedir?
HAGB, Ceza Muhakemesi Kanunu m. 231/5-14'te düzenlenen bir kurumdur. Sanığın mahkûmiyetine karar verildiği halde, hükmün belirli bir denetim süresi boyunca açıklanmamasıdır. Sanık denetim süresini kasten yeni bir suç işlemeden geçirirse hüküm ortadan kalkar ve sanık adli sicilde temiz olarak kalır.
HAGB'nin uygulanabilme şartları
- Verilen ceza 2 yıl ve altı hapis veya adli para cezası olmalı (CMK m. 231/5)
- Sanık daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olmalı
- Sanık HAGB uygulanmasını kabul etmeli
- Sanığın yeniden suç işlemeyeceği konusunda mahkemede kanaat oluşması
- Suçtan doğan zararın giderilmiş olması
Denetim süresi: 5 yıl
CMK m. 231/8 gereği denetim süresi 5 yıldır. Bu süre boyunca sanık mahkemenin belirleyeceği yükümlülüklere (denetimli serbestlik, eğitim, tazminat ödeme, belirli işlerde çalışma yasağı vb.) uymak zorundadır.
Denetim süresi içinde yapılması gerekenler
- Mahkemenin belirlediği yükümlülüklere uymak
- Denetimli serbestlik müdürlüğüne raporlama (gerekiyorsa)
- Belirlenen tedavi/rehabilitasyon programlarına katılım
- Suçtan doğan zararı ödemeye devam etmek
- Kasten yeni bir suç işlememek (en kritik şart)
Denetim ihlali halinde sonuç
Sanık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlerse veya yükümlülüklerine aykırı davranırsa, mahkeme önceden açıklanmayan hükmü açıklar. Bu durumda eski hüküm aynen infaz edilir ve sanık adli sicilde mahkûm olur. Taksirli suçlar denetimi etkilemez.
Denetim sürecini başarıyla tamamlamak
5 yıllık denetim süresi sorunsuz geçirildiğinde mahkeme, davanın düşmesinekarar verir (CMK m. 231/10). Bu kararla birlikte sanık mahkûm sayılmaz, adli sicili temizdir, devlet memurluğu, silah ruhsatı gibi haklarını kullanabilir.
HAGB'ye itiraz
HAGB kararına karşı 7 gün içinde itiraz yolu açıktır (CMK m. 231/12). İtirazı bir üst mahkeme inceler. Sanık HAGB'yi reddetme hakkına da sahiptir; reddedilirse hüküm açıklanır ve istinaf/temyiz hakları kullanılabilir.