Kıdem tazminatı nedir?
Kıdem tazminatı, bir işyerinde belirli bir süre çalışmış işçinin iş sözleşmesinin kanunda sayılan nedenlerle sona ermesi durumunda işveren tarafından ödenmesi zorunlu olan parasal haktır. Kıdem tazminatının yasal dayanağı 1475 sayılı eski İş Kanunu'nun 14. maddesidir; bu madde, 4857 sayılı yeni İş Kanunu yürürlükte olmasına rağmen özel olarak yürürlükte tutulmaktadır.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Hesaplama formülü oldukça basittir: Kıdem Tazminatı = Çalışma Yılı × 30 Gün × Brüt Günlük Ücret. Ancak burada üç önemli detay vardır:
- Brüt günlük ücret, brüt aylık maaşın 30'a bölünmesiyle bulunur.
- Kıdem tavanı: Yıllık brüt ücret ₺46.655,43'den fazla olamaz (2026 yılı 1. dönem). Tavan üstü maaşı olanlar için tavan uygulanır.
- Damga vergisi: Brüt kıdem tazminatı üzerinden %0,759 kesilir.
Hangi durumlarda kıdem tazminatı alınır?
İşçinin kıdem tazminatına hak kazanması için şu koşullar gereklidir:
- İşyerinde en az 1 yıl kesintisiz çalışmış olmak
- İş sözleşmesinin İş Kanunu'nda sayılan nedenlerle sona ermesi (işçinin haklı feshi, işverenin haksız feshi, askerlik, evlilik (kadın işçi için), emeklilik vb.)
- İşçinin haksız feshi hâlinde (örn. işi bırakma) kıdem tazminatı doğmaz
Kıdem tazminatı ne zaman ödenir?
İşveren, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihte kıdem tazminatını derhal ödemekle yükümlüdür. Ödenmemesi durumunda işçi, mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden temerrüt faizi talep edebilir (Yargıtay yerleşik içtihadı).
Örnek hesaplama
Örnek: 5 yıl 3 ay çalışan, brüt aylık ücreti 60.000 TL olan bir işçi:
- Çalışma süresi: 5,25 yıl
- Brüt günlük ücret: 60.000 / 30 = 2.000 TL
- Kıdem tavanı günlük: ₺127,82 → tavan uygulanmaz
- Brüt kıdem: 5,25 × 30 × 2.000 = 315.000 TL
- Damga vergisi: 315.000 × 0,00759 = 2.391 TL
- Net kıdem: 312.609 TL
Kıdem tazminatı için dava ve zamanaşımı
Kıdem tazminatı için dava açma süresi 5 yıldır (12.10.2017 tarihinden sonraki fesihler için, 7036 s. İş Mahkemeleri Kanunu m. 15). Bu süre fesih tarihinden itibaren işlemeye başlar. Dava açmadan önce arabuluculuğa başvurmak zorunludur.