Adli para cezası nedir?
Adli para cezası, Türk Ceza Kanunu'nun 52. maddesinde düzenlenen ve hapis cezasının yerine veya yanında uygulanabilen bir ceza türüdür. Mahkeme önce gün sayısını(5-730 arası), sonra her bir günün birim para tutarını (20-100 TL arası) belirler. İkisinin çarpımı toplam adli para cezasını verir.
Hesaplama formülü (TCK m. 52)
Adli Para Cezası = Gün Sayısı × Günlük Birim Para
Örneğin mahkeme 100 gün adli para cezası vermiş ve günlük birimi 50 TL olarak takdir etmişse: 100 × 50 = 5.000 TL ceza ödenecek.
Günlük birim para nasıl belirlenir?
TCK m. 52/2 gereği yargıç, sanığın ekonomik ve şahsi durumunu dikkate alarak günlük birim parayı belirler. Asgari sınır 20 TL, azami sınır 100 TL'dir. Sanığın geliri yüksekse birim de yüksek belirlenir, geliri düşükse asgari hadde yakın belirlenir.
Taksit imkânı (TCK m. 52/4)
Mahkeme, sanığın ekonomik durumunu dikkate alarak adli para cezasının 24 aya kadar taksitle ödenmesine karar verebilir. Taksit aralığı 1 aydan fazla olamaz. Bir taksitin zamanında ödenmemesi halinde geri kalan tüm taksitler muaccel olur ve doğrudan tahsil edilir.
Hapis cezasından adli para cezasına dönüştürme
TCK m. 50 uyarınca 1 yıl ve altı kısa süreli hapis cezaları, kişinin ekonomik ve sosyal durumu göz önünde bulundurularak adli para cezasına çevrilebilir. Çevirme oranı 1 gün hapis = en az 20 TL adli para cezasıdır.
Ödenmeyen adli para cezasının sonucu
Adli para cezası süresinde ödenmezse Cumhuriyet savcılığınca ihtarda bulunulur. İhtara rağmen ödenmemesi halinde, ceza hapis cezasına çevrilir. 5275 sayılı Kanun m. 106 gereği her bir gün için 1 gün hapis uygulanır. Yani 100 gün adli para cezası ödenmezse 100 gün hapis yatılır.
Hangi suçlarda adli para cezası uygulanır?
- Hakaret (TCK m. 125)
- Tehdit (TCK m. 106) — bazı durumlarda
- Mala zarar verme (TCK m. 151)
- Çek karşılıksız çıkması
- Vergi kaçakçılığı (kısa süreli)
- Trafik kazası (taksirle yaralama)