Ceza hukukunda zamanaşımı
Türk Ceza Kanunu'nda iki tür zamanaşımı vardır: dava zamanaşımı(TCK m. 66) ve ceza zamanaşımı (TCK m. 68). Dava zamanaşımı, suçun işlendiği tarihten itibaren belirli süre içinde dava açılmazsa veya açılan davada karar verilmezse, kovuşturmanın düşmesini sağlar. Ceza zamanaşımı ise kesinleşmiş bir cezanın belirli süre içinde infaz edilmemesi halinde infaz hakkının düşmesini ifade eder.
Dava zamanaşımı süreleri (TCK m. 66)
| Suçun cezası | Süre |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası gerektiren suçlar | 30 yıl |
| Müebbet hapis cezası gerektiren suçlar | 25 yıl |
| 20 yıl ve daha fazla hapis gerektiren suçlar | 20 yıl |
| 5-20 yıl arası hapis gerektiren suçlar | 15 yıl |
| 5 yıldan az hapis veya adli para cezası | 8 yıl |
Ceza zamanaşımı süreleri (TCK m. 68)
| Verilen ceza | İnfaz zamanaşımı |
|---|---|
| Ağırlaştırılmış müebbet hapis | 40 yıl |
| Müebbet hapis | 30 yıl |
| 20 yıl ve daha fazla hapis | 24 yıl |
| 5-20 yıl arası hapis | 20 yıl |
| 5 yıl ve altı hapis veya adli para | 10 yıl |
Zamanaşımının kesilmesi (TCK m. 67)
Aşağıdaki haller dava zamanaşımını keser (süre baştan başlar, ancak kanunî üst sınırı aşılamaz):
- Şüpheli/sanığın savcı tarafından ifadesinin alınması
- Sanık hakkında tutuklama kararı verilmesi
- İddianamenin kabulü
- Sanığa karşı mahkûmiyet hükmünün verilmesi
Zamanaşımının durması (TCK m. 67/1)
İlk derecede mahkûmiyet kararından sonra dosyanın istinaf veya temyiz aşamasına geçmesi dava zamanaşımını durdurur. Süre ilerleyişi durur, durma sebebi ortadan kalktığında kaldığı yerden devam eder.
Zamanaşımı hangi suçlarda işlemez?
TCK m. 66/7 ve özel kanunlarla bazı suçlarda zamanaşımı işlemez veya çok uzun sürelerle uygulanır:
- Soykırım, insanlığa karşı suçlar (zamanaşımı işlemez)
- Ağırlaştırılmış müebbet gerektiren bazı ihanet suçları
- İşkence suçu (5237 SK m. 94 — uzatılmış süre)
- Cinsel istismar suçlarında mağdurun reşit olmasından itibaren işler