Tenkis davası nedir?
Tenkis davası, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufları (vasiyet) ya da sağlığında yaptığı bağışlamalar nedeniyle saklı pay sahibi mirasçıların paylarına tecavüz edildiğinde, bu tasarrufların saklı pay sınırına çekilmesi (indirilmesi) için açılan davadır. Türk Medeni Kanunu m. 560-571 arasında düzenlenmiştir.
Hangi tasarruflar tenkise tabidir?
- Vasiyetnameler (TMK m. 514 vd.)
- Miras sözleşmeleri
- Mirasbırakanın ölümünden önceki son 1 yıl içinde yaptığı bağışlar (her hâlükârda — TMK m. 565)
- Saklı payı zedeleme kastıyla yapılan bağışlar (süre sınırı yok)
- Mirasta denkleştirmeye tabi tutulması gereken kazandırmalar
- Sigorta tazminatları (mirasbırakanın ödediği primler oranında)
Tenkis sırası (TMK m. 570)
Tenkis aşağıdaki sırayla yapılır:
- Yasal mirasçılık payını aşan kısım
- Ölüme bağlı tasarruflar (vasiyetler) — eşit oranda
- Sağlar arası kazandırmalar — son tarihliden başlamak üzere geriye doğru
Dava süresi
Tenkis davası açma hakkı saklı pay sahibinin tecavüzü öğrendiği tarihten itibaren 1 yıl, vasiyetnamelerin açıldığı tarih ile diğer tasarruflarda mirasın açıldığı tarihten itibaren 10 yıl geçmekle düşer (TMK m. 571). Bu süreler hak düşürücüdür; durdurulamaz, kesilemez.
Yetkili ve görevli mahkeme
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesi, yetkili mahkeme ise mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir (TMK m. 576).
Örnek hesaplama
1.000.000 TL terekesi olan ve yalnızca 2 çocuğu bulunan bir kişi, vasiyetname ile komşusuna 700.000 TL bırakmış olsun.
- Toplam saklı pay: 1.000.000 × 1/2 = 500.000 TL
- Tasarruf nisabı: 1.000.000 − 500.000 = 500.000 TL
- Vasiyet tutarı: 700.000 TL
- Tenkise tabi tutar: 700.000 − 500.000 = 200.000 TL
Çocukların açacağı tenkis davası ile vasiyet 500.000 TL'ye indirilir.