Saklı pay nedir?
Saklı pay, Türk Medeni Kanunu'nun 506. maddesinde düzenlenen ve bazı yasal mirasçıların terekeden mutlaka almaya hak kazandığı asgari paydır. Mirasbırakan, vasiyetname veya bağışlama yoluyla bu payı ortadan kaldıramaz; sadece tasarruf nisabı olarak adlandırılan kalan kısım üzerinde serbestçe tasarrufta bulunabilir.
Saklı pay oranları (TMK m. 506)
| Mirasçı | Saklı Pay Oranı (yasal payın) |
|---|---|
| Altsoy (çocuk, torun) | 1/2 |
| Ana ve baba | 1/4 |
| Sağ kalan eş — altsoy veya ana-baba ile birlikte | Yasal payın tamamı |
| Sağ kalan eş — diğer hallerde (3. zümre veya tek başına) | 3/4 |
Kardeşlerin saklı pay hakkı 2007 yılında 5650 sayılı Kanun ile kaldırılmıştır. Üçüncü zümre mirasçılar (büyük ana-baba ve onların altsoyları) saklı pay sahibi değildir.
Tasarruf nisabı
Tasarruf nisabı, terekenin saklı paylar düşüldükten sonra kalan kısmıdır. Mirasbırakan bu kısım üzerinde vasiyetname düzenleyebilir, bağışta bulunabilir, miras sözleşmesi yapabilir. Örneğin altsoyu ve sağ kalan eşi olan bir kişinin tasarruf nisabı, terekenin yaklaşık 1/2'sidir.
Saklı paya tecavüz halinde ne yapılır?
Mirasbırakan tasarruf nisabını aşan vasiyet veya bağışta bulunmuşsa, saklı pay sahibi mirasçı tenkis davası açabilir (TMK m. 560 vd.). Tenkis davası, vasiyetin/bağışın öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlükârda ölümden itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.
Mirastan ıskat
Saklı pay sahibi mirasçı, kanunda sayılan ağır kusurları işlemişse mirasbırakan onu vasiyetnameyle mirastan çıkarabilir (TMK m. 510). Iskat sebepleri: mirasbırakana karşı ağır suç işleme, aile hukukundan doğan yükümlülüklere ağır aykırılık. Iskatın geçerli olması için sebebinin vasiyetnamede açıkça gösterilmesi gerekir.
Örnek hesaplama
1.000.000 TL terekesi olan, sağ kalan eşi ve 2 çocuğu bulunan bir kişide:
- Eşin yasal payı: 250.000 TL (1/4) → Saklı payı: 250.000 TL (tamamı)
- Çocukların yasal payı: 750.000 TL (3/4) → Saklı payı: 375.000 TL (yarısı)
- Toplam saklı pay: 625.000 TL
- Tasarruf nisabı: 375.000 TL
Mirasbırakan vasiyetnamede 500.000 TL bağışlamışsa, 125.000 TL kısmı tenkise tabidir.