Gecikme zammı nedir?
Gecikme zammı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesi'ne göre, vadesinde ödenmemiş kamu alacakları (vergi, SGK primi, harç, idari para cezası vb.) için uygulanan ek yaptırımdır. Gecikme zammı, alacağın enflasyon karşısındaki değer kaybını telafi eder ve borçluya zamanında ödeme baskısı yapar.
Gecikme zammı ile faiz arasındaki fark
| Kriter | Gecikme Zammı | Faiz |
|---|---|---|
| Uygulama alanı | Kamu alacakları | Özel hukuk alacakları |
| Hesaplama dönemi | Aylık (ay başına) | Yıllık (gün hesaplı) |
| Oran belirleyici | Hazine ve Maliye Bakanlığı | TBK / TCMB |
| Hangi kanun | 6183 sayılı Kanun m. 51 | 3095 sayılı Kanun, TBK |
Hesaplama formülü
Gecikme Zammı = Borç × Aylık Oran × Ay Sayısı
Ay hesabı tam ay üzerinden değil, gerçek geçen süre üzerinden yapılır. Bir gün gecikme için bile aylık oranın 1/30'u uygulanır. Örneğin 100.000 TL borç, %4,5 aylık oran ve 6 ay için: 100.000 × %4,5 × 6 = 27.000 TL gecikme zammı.
Hangi alacaklara uygulanır?
- Vergi borçları (KDV, gelir vergisi, kurumlar vergisi, ÖTV)
- Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçları
- İdari para cezaları (trafik cezası, çevre cezası vb.)
- Harçlar ve resmi belge bedelleri
- Belediye alacakları (emlak vergisi, çevre temizlik vergisi)
Gecikme zammı uygulanmayan haller
- Borçlunun ölümünden önceki son 6 ay (vergi ve SGK borçları için)
- Mücbir sebep hallerinin Maliye Bakanlığınca onaylandığı dönemler
- Tecil ve taksitlendirilmiş borçlarda — özel oran uygulanır (tecil faizi)
- Mevzuatla istisna tutulmuş özel haller
Tecil ve taksitlendirme
Borçlu, mali güçlük halinde Hazine ve Maliye Bakanlığı veya SGK'dan tecil ve taksitlendirme talep edebilir (6183 SK m. 48). Tecil edilen alacaklara, gecikme zammı yerine daha düşük orandaki tecil faizi uygulanır. Tecil yıllık olarak en fazla 36 aya kadar uzatılabilir.
Mevcut güncel oran
Aylık gecikme zammı oranı 2026 başı itibarıyla yaklaşık %4,5'dur. Bu oran Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından Bakanlar Kurulu Kararı ile dönemsel olarak güncellenir. Resmi Gazete'deki son duyuru kontrol edilmelidir.