Yapay Zekâ ile Emsal Karar Araması Nasıl Yapılır?

Yapay zekâ ile emsal karar araması, uyuşmazlığınızı birkaç cümleyle anlatıp bu anlatımı arama sorgusuna çevirmek, sonuçları yargı organı, daire ve tarih filtresiyle daraltmak ve bulunan kararı tam metninden okuyarak doğrulamak demektir. Yapay zekâ burada kararı yazmaz ya da yorumlamaz; doğru kelimeleri bulmanıza ve taramayı hızlandırmanıza yardım eder. Son söz her zaman kararın kendi metnindedir.

Bu rehberde klasik anahtar kelime aramasının nerede tıkandığını, olay anlatımından sorgu üretmenin nasıl işlediğini, hangi uyuşmazlıkta hangi yargı organına bakmanız gerektiğini ve bulduğunuz kararı dilekçeye taşımadan önce nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz. Örneklerde Av. Asistan'ın emsal karar arama ekranını kullanıyoruz, ancak yöntem hangi araçla çalışırsanız çalışın geçerlidir.

Anahtar kelime araması neden yetersiz kalır?

Anahtar kelime araması, kararda geçen kelimeyi bulur; kararın sizin olayınıza benzeyip benzemediğini bilmez. Bu nedenle iki tipik sorun ortaya çıkar: ya binlerce alakasız sonuç gelir ya da doğru karar, sizin kullandığınız kelimeyi içermediği için hiç gelmez.

Eş anlamlı ifade sorunu

Mahkemeler aynı olayı farklı kelimelerle anlatır. Siz "işten çıkarıldı" diye ararsınız, karar "iş sözleşmesi işverence feshedilmiştir" der. Siz "kira artışı" yazarsınız, karar "kira bedelinin uyarlanması" ya da "kira bedelinin tespiti" ifadesini kullanır. Kelime bazlı arama bu farkı kapatamaz.

Çok genel ya da çok dar sorgu

"Tazminat" gibi tek kelimelik bir sorgu on binlerce karar döndürür. Öte yandan olayın tüm ayrıntısını yazdığınızda, hiçbir karar o kelimelerin hepsini birlikte içermediği için sonuç sıfıra iner. İyi bir sorgu, olayın hukuki çekirdeğini (uyuşmazlığın türü, talep, belirleyici olgu) birkaç terimle ifade eder.

Mantıksal operatörlerin zahmeti

Gelişmiş arama ekranları VE, VEYA, tırnak içinde tam ifade gibi operatörler sunar. Bunlar güçlüdür ama her aramada doğru kombinasyonu kurmak zaman alır. Yoğun bir günde bu adım çoğunlukla atlanır ve araştırma yüzeysel kalır.

Olay anlatımından arama sorgusu nasıl üretilir?

Olay anlatımından sorgu üretmek, uyuşmazlığı doğal dille yazıp yapay zekânın bunu kararlarda kullanılan hukuki terimlere çevirmesi anlamına gelir. Av. Asistan'da bu işi emsal arama ekranındaki "Geliştir" düğmesi yapar: yazdığınız anlatımı, mahkeme kararlarında geçmesi muhtemel terimlerden oluşan bir sorguya dönüştürür.

Adım adım kullanım

1. Olayı sade cümlelerle yazın. Örneğin: "Kiracı, kira sözleşmesinde yazan artış oranını kabul etmiyor, ev sahibi tahliye istiyor, kiracı 10 yılı aşkın süredir oturuyor."
2. "Geliştir" düğmesine basın. Sistem anlatımı "kira bedelinin tespiti", "on yıllık uzama süresi", "tahliye" gibi kararlarda kullanılan ifadelere çevirir.
3. Önerilen sorguyu okuyun ve düzeltin. Sorgu sizin kontrolünüzdedir; gereksiz bir terimi silebilir, eksik bir kavramı ekleyebilirsiniz.
4. Aramayı çalıştırın ve ilk sonuçlara bakın. Sonuçlar çok genişse filtre ekleyin, çok darsa sorgudan bir terim çıkarın.

Kişisel veri yazmayın

Olay anlatımına müvekkil adı, TCKN, adres veya dosya numarası yazmanıza gerek yoktur; emsal araması için yalnız hukuki olgular yeterlidir. "Davacı işçi", "davalı şirket" gibi rol ifadeleri hem daha iyi sonuç verir hem de gizlilik açısından doğru alışkanlıktır. Bu konuda ayrıntılı bir yöntem için müvekkil verisini maskeleme rehberine bakabilirsiniz. Av. Asistan'da emsal sorguları saklanmaz.

Daire ve tarih filtresi neden önemlidir?

Daire ve tarih filtresi, sonuç listesini sizin uyuşmazlığınıza bakmakla görevli daireye ve güncel içtihada indirger. Aynı konuda farklı dönemlerde farklı görüşler benimsenmiş olabilir; eski bir karar, sonradan değişmiş bir içtihadı yansıtıyor olabilir.

Daire filtresi

Yargıtay ve Danıştay'da daireler arasındaki iş bölümü konu bazlıdır ve iş bölümü kararlarıyla zaman zaman değişir. Bu nedenle "hangi daire bakıyor?" sorusunun yanıtı, kararın tarihine göre farklı olabilir. Pratik bir yol: önce filtresiz arayın, ilk sonuçlarda hangi dairenin öne çıktığına bakın, sonra o daireyle daraltın.

Tarih filtresi

İlgili kanun değişikliğinden sonraki kararlara odaklanmak için tarih filtresi kullanın. Örneğin bir hükmün değiştiği yılı biliyorsanız, başlangıç tarihini o yıl olarak seçmek eski düzenlemeye dayanan kararları dışarıda bırakır. Aynı şekilde içtihadı birleştirme kararı veya Anayasa Mahkemesi iptal kararı sonrası dönemi ayrıca incelemek faydalıdır.

Hangi uyuşmazlıkta hangi yargı organına bakılmalı?

Doğru yargı organını seçmek, emsal aramanın ilk ve en çok zaman kazandıran adımıdır. Av. Asistan emsal arama ekranı 13 yargı organı ve kurumda arama yapar. Aşağıdaki tablo genel bir yönlendirmedir; somut olayda görev kuralları ayrıca değerlendirilmelidir.

Uyuşmazlık türü	Öncelikli bakılacak yer	Not
Özel hukuk uyuşmazlıkları (iş, kira, ticaret, aile, tüketici)	Yargıtay hukuk daireleri, bölge adliye mahkemeleri (istinaf)	Kesin nitelikteki istinaf kararlarına ulaşmak için BAM kararları önemlidir
Ceza yargılaması	Yargıtay ceza daireleri, BAM ceza daireleri	Ceza Genel Kurulu kararlarını ayrıca tarayın
İdari işlemler, vergi, kamu görevlileri	Danıştay, bölge idare mahkemeleri	İdari Dava Daireleri Kurulu kararları yol göstericidir
Temel hak ihlali iddiaları	Anayasa Mahkemesi	Bireysel başvuru ve norm denetimi kararları ayrı ayrı incelenebilir
Görev uyuşmazlıkları (adli/idari yargı)	Uyuşmazlık Mahkemesi	Hangi yargı yolunda dava açılacağı sorusunda temel kaynak
Kamu ihaleleri	Kamu İhale Kurumu (KİK) kararları	İdari yargı kararlarıyla birlikte okunmalıdır
Rekabet ihlalleri	Rekabet Kurumu kararları	Kurul kararlarının yargısal denetimi Danıştay ve idare mahkemelerinde
Kamu harcamaları ve hesap yargısı	Sayıştay	Kamu görevlilerinin sorumluluğu konularında
Bankacılık düzenlemeleri	BDDK kararları	Düzenleyici kurum kararlarıdır, yargı kararı değildir

Yerel mahkeme kararları da aranabilir; ancak bunlar bağlayıcı içtihat değildir, benzer uyuşmazlıkta uygulamanın nasıl şekillendiğini göstermek için kullanışlıdır. İçtihadı birleştirme kararları ise ilgili konuda bağlayıcı olduğu için her aramada ayrıca kontrol edilmelidir.

Bulunan karar nasıl doğrulanır?

Bulunan kararı doğrulamak, kararı tam metninden okumak, künyesini kontrol etmek ve kararın hâlâ geçerli içtihadı yansıtıp yansıtmadığını incelemek demektir. Yapay zekâ destekli arama yalnızca kararı bulmanızı kolaylaştırır; kararın içeriği hakkında yaptığı her özet yine de doğrulanmalıdır.

Doğrulama kontrol listesi

1. Tam metni okuyun. Yalnız özet veya öne çıkan paragrafa dayanarak alıntı yapmayın. Kararın sonucu (onama, bozma, kaldırma) ile gerekçe birlikte değerlendirilmelidir.
2. Künyeyi kontrol edin. Daire, esas numarası, karar numarası ve karar tarihi metinle birebir aynı olmalıdır.
3. Olay benzerliğini sınayın. Kararın dayandığı olgular sizin dosyanızdaki olgularla gerçekten örtüşüyor mu? Tek bir farklı olgu sonucu değiştirebilir.
4. Güncelliği kontrol edin. Karar tarihinden sonra kanun değişikliği, içtihadı birleştirme kararı ya da Anayasa Mahkemesi iptali olmuş mu?
5. Karşı görüşü arayın. Aynı konuda aksi yönde karar var mı? Karşı tarafın bulabileceği kararları önceden bilmek savunmanızı güçlendirir.

Uydurma künye riskine dikkat

Genel amaçlı sohbet modelleri, gerçekte var olmayan karar künyeleri üretebilir. Bu risk, karar veritabanına bağlı olmayan araçlarda belirgindir. Emsal arama ekranında gösterilen kararlar ise doğrudan kaynak veritabanından gelir ve tam metniyle açılır. Bu konudaki riskleri yapay zekânın uydurma içtihat riski yazımızda ayrıntılı ele aldık. Bu yazıda da bilinçli olarak örnek künye vermiyoruz: ilgili Yargıtay ve Danıştay kararlarını emsal arama ekranından kendi olayınıza göre bulabilirsiniz.

Bulunan kararı davaya nasıl eklersiniz?

Bulduğunuz kararı ilgili dava dosyasına eklemek, araştırmanın kaybolmasını önler ve büro içinde aynı aramanın tekrar yapılmasının önüne geçer. Av. Asistan'da emsal kararın tam metnini açtıktan sonra kararı doğrudan bir davaya ekleyebilirsiniz; karar o davanın kayıtları arasında görünür.

Pratik bir düzen

• Her davaya yalnız gerçekten okuyup doğruladığınız kararları ekleyin.
• Kararın hangi argüman için kullanılacağını kısa bir notla belirtin (ör. "on yıllık uzama süresi sonrası tahliye").
• Aksi yöndeki kararları da ekleyin ve ayrıca işaretleyin; duruşma hazırlığında işe yarar.
• Büro içi paylaşım açıksa ekip arkadaşlarınız aynı dosyada çalışırken bu kararları görür.

Av. Asistan emsal arama ekranı neler sunar?

Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. Uygulamanın emsal karar arama modülü, araştırma adımlarını tek ekranda toplar:

• 13 yargı organı ve kurum: Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi, bölge adliye mahkemeleri, yerel mahkemeler, KİK, Rekabet Kurumu, Sayıştay, BDDK, KYB ve içtihadı birleştirme kararları.
• Doğal dille arama: Olayı cümleyle yazabilirsiniz; "Geliştir" ile anlatım arama sorgusuna dönüştürülür.
• Tarih ve daire filtresi: Sonuçları güncel ve ilgili içtihada indirger.
• Tam metin: Kararın tamamını okuyarak doğrulayabilirsiniz.
• Davaya ekleme: Kararı ilgili dosyaya bağlarsınız.
• Gizlilik: Sorgular saklanmaz. Emsal arama ücretsiz üyelikte de kullanılabilir.

Emsal arama, uygulamadaki diğer yapay zekâ araçlarıyla birlikte çalışır. Örneğin karşı tarafın dilekçesini ya da bilirkişi raporunu Av. Asistan yapay zekâ asistanı ile özetleyip öne çıkan uyuşmazlık noktalarını belirledikten sonra, bu noktaları emsal aramada sorguya dönüştürebilirsiniz. Taranmış bir kararın metnine ihtiyacınız olduğunda OCR ile metin çıkarma da aynı akışın parçasıdır. Yapay zekâ asistanı hukuki görüş vermez ve strateji kurmaz; değerlendirme sizindir.

Dava dosyalarınız UYAP entegrasyonu ile uygulamaya aktarıldığı için bulduğunuz kararı ekleyeceğiniz dosyayı ayrıca oluşturmanız gerekmez.

Örnek bir arama akışı nasıl görünür?

Aşağıdaki akış, bir iş hukuku uyuşmazlığında emsal aramanın baştan sona nasıl yürüyebileceğini gösterir. Somut künye vermiyoruz; amaç yöntemi göstermek.

1. Olayın çekirdeği: "İşçi, fazla mesai ücretlerinin ödenmediğini, tanık beyanı dışında yazılı delil olmadığını söylüyor; işveren puantaj kayıtlarına dayanıyor."
2. Geliştir: Sorgu "fazla çalışma ücreti", "tanık beyanı", "imzalı puantaj kayıtları", "ispat yükü" gibi terimlere dönüşür.
3. Yargı organı: Yargıtay hukuk daireleri ve bölge adliye mahkemeleri seçilir.
4. Tarih filtresi: Son birkaç yılın kararlarıyla sınırlandırılır.
5. Tarama: İlk sonuçların özet satırlarından olay benzerliği yüksek olanlar seçilir.
6. Doğrulama: Seçilen kararların tam metni okunur, künyeler kontrol edilir, aksi yönde karar aranır.
7. Davaya ekleme: Doğrulanan kararlar ilgili davaya, hangi argümanı desteklediği notuyla eklenir.

Bu akışın her adımında karar sizdedir. Yapay zekâ yalnızca sorgu terimlerini önerir; hangi kararın dosyanıza uygun olduğunu, nasıl kullanılacağını siz belirlersiniz. Bulduğunuz kararları dilekçeye taşırken izleyebileceğiniz genel yöntem için yapay zekâ ile dilekçe taslağı yazısına göz atabilirsiniz.

Emsal aramada en sık yapılan hatalar nelerdir?

Emsal aramada en sık yapılan hata, tam metni okumadan özet satırına dayanarak karar alıntılamaktır. Diğer yaygın hatalar şunlardır:

• Tek karara dayanmak: Bir karar, yerleşik içtihadı değil istisnai bir görüşü yansıtıyor olabilir. Aynı yönde birden çok karar bulmak argümanı güçlendirir.
• Tarihi göz ardı etmek: Kanun değişikliğinden önceki bir karar, güncel düzenlemeye uygulanamayabilir.
• Yanlış yargı yolunda aramak: İdari nitelikteki bir uyuşmazlıkta yalnız Yargıtay kararlarına bakmak, asıl içtihadı kaçırmanıza yol açar.
• Bozma kararını onama gibi okumak: Bozma kararında daire, yerel mahkemenin görüşünü reddediyor olabilir; gerekçenin hangi tarafa ait olduğuna dikkat edin.
• Genel sohbet botundan künye istemek: Karar veritabanına bağlı olmayan araçlar var olmayan künye üretebilir.

Ayrıca okuyun: Yargıtay Kararı Nasıl Okunur, Künyesi Nasıl Yazılır?, İstinaf ile Temyiz Arasındaki Fark: Yollar, Süreler ve Sınırlar

Sık Sorulan Sorular

Yapay zekâ emsal kararı benim yerime yorumlar mı?

Hayır. Av. Asistan'da yapay zekâ, olay anlatımınızı arama sorgusuna çevirir ("Geliştir"). Kararın sizin dosyanıza uygun olup olmadığını değerlendirmek, tam metni okuyup yorumlamak avukatın işidir. Yapay zekâ hukuki görüş vermez.

Emsal arama hangi yargı organlarını kapsıyor?

Av. Asistan emsal arama 13 yargı organı ve kurumu kapsar: Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, Uyuşmazlık Mahkemesi, bölge adliye mahkemeleri, yerel mahkemeler, KİK, Rekabet Kurumu, Sayıştay, BDDK, KYB ve içtihadı birleştirme kararları bunlar arasındadır.

Arama sorgularım saklanıyor mu?

Hayır, emsal arama sorguları saklanmaz. Yine de sorguya müvekkil adı veya kimlik bilgisi yazmanıza gerek yoktur; hukuki olgular aramak için yeterlidir.

Emsal aramayı ücretsiz üyelikte kullanabilir miyim?

Evet, emsal karar arama ücretsiz üyelikte de kullanılabilir.

Bulduğum kararı dilekçemde doğrudan kullanabilir miyim?

Kararın tam metnini okuyup künyesini, olay benzerliğini ve güncelliğini kontrol ettikten sonra kullanmalısınız. Kararın bozma mı onama mı olduğunu ve sonrasında içtihat değişikliği olup olmadığını da kontrol edin.

Kararı dava dosyasıyla nasıl ilişkilendiririm?

Kararın tam metnini açtıktan sonra "davaya ekle" ile ilgili davayı seçersiniz. Karar o davanın kayıtlarında görünür ve büro içi paylaşım açıksa ekip arkadaşlarınız da erişebilir.