Avukatlar Yapay Zekâyı Nasıl Kullanıyor? 2026 Durum Değerlendirmesi

Kamuya açık araştırmalar, avukatların yapay zekâyı hızla benimsediğini ama bunu çoğunlukla belge okuma, özetleme, araştırma ve yazışma gibi destek işlerinde yaptığını gösteriyor. Amerikan Barolar Birliği'nin (ABA) 2024 anketinde yapay zekâ araçlarını kullandığını söyleyen avukatların oranı bir yılda yaklaşık üç kat artarak yüzde 30'a çıktı. Türkiye'de ise Türkiye Barolar Birliği (TBB) yapay zekâyı yasaklamayan, ama mesleki sır ve sorumluluğun devredilemeyeceğini vurgulayan bir tavsiye rehberi yayımladı.

Bu yazıda kendi anket verimiz yoktur. Yalnız kaynağı belli, kamuya açık araştırmalara ve meslek kuruluşlarının açıklamalarına dayanıyoruz; her rakamın yanında kaynağını ve yılını veriyoruz. Farklı araştırmaların farklı soru ve örneklemlerle yapıldığını, bu yüzden rakamların doğrudan karşılaştırılamayacağını baştan belirtelim.

Araştırmalar avukatların yapay zekâ kullanımı hakkında ne diyor?

Elimizdeki en net veriler ABD ve küresel ölçekli araştırmalardan geliyor ve hepsi aynı yönü gösteriyor: kullanım artıyor, ancak büyük bürolarla küçük bürolar arasında belirgin bir fark var.

ABA 2024 Legal Technology Survey (TechReport)

ABA'nın 2024 yılı Artificial Intelligence TechReport çalışmasına göre, özel sektörde çalışan katılımcıların yüzde 30,2'si bürolarında yapay zekâ tabanlı araçların kullanıldığını belirtti. Bu oran bir önceki yıl yaklaşık yüzde 11'di. Ayrıca katılımcıların yaklaşık yüzde 15'i yapay zekâ aracı satın almayı ciddi biçimde düşündüğünü söyledi (ABA Journal, LawNext).

Aynı rapora göre büro büyüklüğü belirleyici bir etken:

Büro büyüklüğü (ABA 2024)	Yapay zekâ aracı kullanan büro oranı
500 ve üzeri avukat	%47,8
10-49 avukat	%29,5
2-9 avukat	%24,1
Tek başına çalışan avukat	%17,7
Tüm katılımcılar	%30,2

Raporda verimlilik kazancı, benimsemenin ana gerekçesi olarak öne çıkıyor. Tek başına çalışan avukatlarda oranın düşük olması, araç seçimi, maliyet ve güvenlik değerlendirmesinin küçük bürolarda daha zor olduğunu düşündürüyor.

Thomson Reuters Future of Professionals 2025

Thomson Reuters'ın Haziran 2025'te yayımladığı Future of Professionals 2025 raporu, hukuk, vergi, muhasebe, uyum ve risk alanlarından 2.275 profesyonelle yapılan ankete dayanıyor. Basın açıklamasındaki başlıca bulgular:

• Katılımcılar yapay zekânın önümüzdeki yıl kişi başına haftada ortalama 5 saat kazandıracağını öngörüyor (2024'te bu tahmin 4 saatti).
• Katılımcıların yalnız yüzde 22'si kurumunun görünür, tanımlı bir yapay zekâ stratejisi olduğunu söylüyor.
• Görünür stratejisi olan kurumların yapay zekâ kaynaklı gelir artışı bildirme olasılığı, belirgin bir benimseme planı olmayanlara göre yaklaşık iki kat.

Bu bulgu önemli bir noktaya işaret ediyor: tek tek kişilerin araç kullanması ile büronun bilinçli bir kullanım çerçevesi kurması aynı şey değil.

Clio Legal Trends Report 2025

Büro yazılımı sağlayıcısı Clio'nun yıllık Legal Trends Report 2025 çalışmasına ilişkin ikincil kaynaklar, hukuk profesyonellerinin büyük çoğunluğunun bir biçimde yapay zekâ kullandığını, ancak hukuka özgü araçların payının genel amaçlı araçlara göre gerilediğini aktarıyor. Rakamlar ikincil kaynaklarda tutarsız aktarıldığı için burada yüzde vermiyoruz; birincil rapora bakılmasını öneririz.

Avukatlar yapay zekâyı hangi işlerde kullanıyor?

Avukatların yapay zekâyı en çok kullandığı işler, metinle ilgili ve sonucu avukat tarafından kontrol edilebilen destek işleridir. Kamuya açık araştırmalarda ve meslek tartışmalarında öne çıkan alanlar şunlardır:

1. Belge özeti: Uzun bilirkişi raporları, sözleşmeler, gerekçeli kararlar ve karşı taraf dilekçelerinin özetlenmesi.
2. Hukuki araştırma: İçtihat ve mevzuat aramasında doğal dille sorgulama. Bu alanda doğrulama zorunludur.
3. Yazışma ve taslak: Müvekkil e-postası, bilgilendirme notu, ilk taslak metinler.
4. Belge inceleme: Çok sayıda belgede belirli bir hükmü, tarihi veya ifadeyi bulma.
5. Taranmış belgeden metin çıkarma: Görüntü belgeleri aranabilir metne çevirme (bkz. avukatlar için OCR).
6. Büro işleri: Toplantı notları, takvim ve görev düzenleme, iç yazışmalar.

Kullanım alanlarının ayrıntılı bir dökümünü avukatlar için yapay zekâ uygulamaları yazımızda bulabilirsiniz.

Meslek kuruluşları yapay zekâ konusunda ne diyor?

Meslek kuruluşlarının ortak tutumu "yasak değil, sorumlu kullanım" yönündedir: avukat yapay zekâdan yararlanabilir, ancak sonuçtan ve gizlilikten kendisi sorumludur.

Türkiye Barolar Birliği

TBB Bilişim ve Teknoloji Hukuku Komisyonu, Ankara'da düzenlenen Yapay Zekâ ve Avukatlık Çalıştayı'nın çalışmalarına dayanan "Avukatlar İçin Yapay Zekâ Kullanımı Tavsiye Rehberi"ni hazırladı (Hukuki Haber). Habere yansıyan temel ilke şudur: avukat yapay zekâdan yararlanabilir, ancak mesleki sırrı, kişisel verilerin korunmasını, müvekkil menfaatini, nihai hukuki değerlendirmeyi ve mesleki sorumluluğu yapay zekâya devredemez.

TBB Başkanı R. Erinç Sağkan'ın açıklamasına göre metin kullanımı yasaklamıyor; avukatların bu araçları güvenli ve mesleki yükümlülüklere uygun biçimde kullanmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Rehberin "tavsiye" niteliği ve bağlayıcılığının sınırı da hukuk kamuoyunda tartışıldı (Hukuki Haber analiz).

TBB ayrıca yargıda yapay zekâ kullanımına ilişkin resmi açıklamalara yanıt verirken, devletin öncelikli görevinin yurttaşların avukata erişimini yaygınlaştırmak olduğunu vurguladı (BirGün).

ABD'de ABA

ABA, 2024 yılında üretken yapay zekâ araçlarına ilişkin 512 sayılı resmi etik görüşünü yayımladı. Görüş genel olarak avukatın yeterlilik, sır saklama, müvekkili bilgilendirme ve makul ücret yükümlülüklerinin yapay zekâ kullanırken de geçerli olduğunu hatırlatıyor.

Avukatların yapay zekâ kullanımındaki başlıca riskler nelerdir?

En çok konuşulan risk, yapay zekânın var olmayan karar, madde veya alıntı üretmesidir (halüsinasyon). ABD'de 2023'te görülen Mata v. Avianca davasında, sohbet botunun ürettiği var olmayan kararları dilekçeye koyan avukatlara yaptırım uygulanması bu riskin bilinen örneğidir.

Risk	Ne anlama gelir?	Pratik önlem
Uydurma içtihat ve atıf	Model gerçek görünen ama var olmayan karar künyesi üretebilir	Her atfı resmi kaynaktan doğrulayın
Mesleki sır ve kişisel veri	Müvekkil bilgisi üçüncü taraf sunucularına gidebilir	Maskeleme, açık onay, sözleşme ve aktarım değerlendirmesi
Eskimiş bilgi	Model değişen mevzuatı bilmeyebilir	Güncel mevzuat metnini esas alın
Aşırı güven	Akıcı metin doğru izlenimi verir	Çıktıyı taslak sayın, nihai kararı siz verin
Yanlış okuma	Taranmış belgede rakam veya ek hatalı çıkabilir	Kritik alanları asılla karşılaştırın

Uydurma içtihat riskini yapay zekâ ve uydurma içtihat riski, kişisel veri boyutunu müvekkil verisi maskeleme yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Türkiye'de durum neden farklı?

Türkiye'de avukatın yapay zekâ kullanımını iki yapısal etken biçimlendiriyor: işlerin büyük bölümünün UYAP ve UETS üzerinden yürümesi ve KVKK'nın yurt dışına veri aktarımına getirdiği kurallar.

UYAP ve UETS

Dava dosyası, evrak, duruşma ve tebligat bilgisi UYAP ve UETS'te durur. Genel amaçlı bir sohbet aracı bu verilere erişemez; avukat belgeleri tek tek indirip yüklemek zorunda kalır. Bu nedenle Türkiye'de yapay zekânın fiilî değeri, büyük ölçüde verinin düzenli biçimde tek bir yerde toplanıp toplanmadığına bağlıdır.

Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. UYAP entegrasyonu ile dosya kapak bilgileri, taraflar, duruşmalar, safahat ve evrak listesi; UETS e-tebligat entegrasyonu ile tebligatlar ekleriyle aktarılır. Avukat kendi oturumuyla girer; e-imza ve PIN tarayıcıdan çıkmaz. Konuyu UYAP entegre avukat programları yazımızda karşılaştırmalı anlattık.

Bu yapının pratik bir sonucu var: yapay zekâ ancak doğru ve güncel belgeye erişebildiğinde işe yarar. Dosyadaki son bilirkişi raporu, karşı tarafın son dilekçesi veya yeni düşen bir ara karar sisteme hiç gelmemişse, en iyi model bile eksik bir tabloya dayanarak özet çıkarır. Bu nedenle Türkiye'de yapay zekâ kullanımının ilk adımı çoğu zaman bir model seçmek değil, UYAP ve UETS verisinin eksiksiz, düzenli ve büro içinde paylaşılabilir biçimde toplanmasıdır. Yeni evrak bildirimi, günlük özet e-postası ve dosya bazlı arama gibi özellikler bu nedenle yapay zekâ özelliklerinin ön koşulu sayılabilir.

KVKK ve yurt dışı aktarım

Yaygın büyük dil modelleri çoğunlukla yurt dışındaki sunucularda çalışır. 6698 sayılı KVKK'nın 9. maddesi, 2024'teki değişiklikle yurt dışı aktarımı yeterlilik kararı, uygun güvenceler (standart sözleşme gibi) ve sınırlı istisnalar çerçevesine bağladı. Avukat açısından bu, müvekkil verisini bir yapay zekâ aracına göndermeden önce hukuki dayanağı, aktarımın kapsamını ve maskeleme imkânını değerlendirmek anlamına gelir. Ayrıntılar için avukatlar için yapay zekâ ve KVKK yazımıza bakabilirsiniz.

Türkçe hukuk dili

Türkçe hukuk metinlerinde tek bir ek ("kabulüne" ile "reddine", "-mış" ile "-mamış") anlamı tersine çevirebilir; mahkeme adları, daire numaraları ve esas/karar künyeleri belirli bir biçime sahiptir. Genel modeller bu ayrıntılarda zaman zaman hata yapar. Bu nedenle Türk hukukuna özgü kaynaklara dayanan araçlar, örneğin emsal karar arama, genel sohbet aracına sormaktan daha güvenilir bir başlangıç noktasıdır.

Bir büro yapay zekâ kullanımına nasıl başlamalı?

Araştırmalardaki strateji bulgusu ve TBB rehberinin ilkeleri birlikte düşünüldüğünde, büro için makul bir başlangıç beş adımdan oluşur:

1. Kullanım alanını daraltın. Önce sonucu kolay kontrol edilen işlerle başlayın: belge özeti, OCR, emsal araması.
2. Veri kuralını yazın. Hangi verinin yapay zekâya gidebileceğini, hangisinin asla gitmeyeceğini (ör. ceza dosyaları, tebligatlar) belirleyin.
3. Onay ve bilgilendirmeyi düzenleyin. Yurt dışı aktarım varsa müvekkil bilgilendirmesini ve hukuki dayanağı netleştirin.
4. Doğrulama alışkanlığı kurun. Her çıktıyı taslak sayın; künye, tarih ve tutarı aslından kontrol edin.
5. Araçları tek yerde toplayın. Veriyi dağınık araçlara taşımak hem güvenlik hem verim açısından risklidir.

Av. Asistan yapay zekâ asistanı bu çerçeveye göre tasarlandı: belge özeti, belge üzerinde soru sorma, taranmış belgeden metin çıkarma ve emsal aramada olay anlatımını sorguya çevirme yapar. Hukuki görüş vermez, strateji kurmaz, süre hesaplamaz, dilekçe yazmaz. İlk kullanımda açık onay ister; ceza dosyalarında sunucu tarafında kapalıdır; tebligat ve ekleri hiçbir koşulda yapay zekâya gitmez; dosya bazında "yapay zekâya gönderme" işareti konabilir.

Ayrıca okuyun: Avukatlar İçin Yapay Zekâ Komutu (Prompt) Yazma Rehberi, Hukuk Bürosu İçin Siber Güvenlik: 12 Temel Önlem

Sık Sorulan Sorular

Avukatların ne kadarı yapay zekâ kullanıyor?

Türkiye için kamuya açık, temsil gücü olan bir oran bulamadık. ABD'de ABA'nın 2024 anketinde katılımcıların yüzde 30,2'si bürolarında yapay zekâ tabanlı araç kullanıldığını söyledi; bu oran bir yıl önce yaklaşık yüzde 11'di.

Türkiye Barolar Birliği yapay zekâ kullanımını yasakladı mı?

Hayır. TBB'nin tavsiye rehberi kullanımı yasaklamıyor; mesleki sır, kişisel veri, müvekkil menfaati, nihai hukuki değerlendirme ve mesleki sorumluluğun yapay zekâya devredilemeyeceğini vurguluyor.

Avukatlar yapay zekâyı en çok hangi işlerde kullanıyor?

Belge özeti, hukuki araştırma, yazışma taslakları, belge inceleme ve taranmış belgeden metin çıkarma en sık anılan alanlardır. Bunların ortak noktası, sonucun avukat tarafından kontrol edilebilmesidir.

Yapay zekâ kullanmanın en büyük riski nedir?

En bilinen risk var olmayan karar ve atıf üretilmesidir. Mesleki sır ve kişisel verinin yurt dışı sunuculara gitmesi de Türkiye'de KVKK açısından ayrıca değerlendirilmesi gereken bir risktir.

Bu yazıdaki rakamlar Türkiye'yi yansıtıyor mu?

Hayır. Rakamlar ABD ve küresel ölçekli araştırmalardan gelir ve farklı soru ve örneklemlerle yapılmıştır. Türkiye'deki eğilim için yalnız yön göstergesi olarak okunmalıdır.