Yapay Zekâ ile Dilekçe Taslağı Hazırlamak: Adım Adım Rehber

Yapay zekâ ile dilekçe taslağı hazırlamanın güvenli yolu, aracı yazar olarak değil, hazırlık yardımcısı olarak kullanmaktır. Önce dosyadaki belgelerden olguları çıkarır, sonra dilekçenin yapısını HMK m.119'daki zorunlu unsurlara göre kurar, emsal kararları gerçek bir karar veri tabanından bulur ve en sonda her olguyu, tarihi ve atfı belgelerle karşılaştırırsınız. Hukuki değerlendirme ve son metin her zaman avukatındır.

Bu rehber, genel amaçlı ya da hukuka özel bir yapay zekâ aracını dilekçe hazırlığında nasıl kullanabileceğinizi yedi adımda anlatıyor. Hangi işlerin yapay zekâya uygun olduğunu daha geniş açıdan görmek için avukatlar için yapay zekâ uygulamaları yazımıza bakabilirsiniz.

Yapay zekâ dilekçe hazırlığında ne yapabilir, ne yapamaz?

Yapay zekâ, uzun belgeleri okuma, özetleme, olguları sıralama ve dil düzeltme gibi işlerde zaman kazandırır; hukuki nitelendirme, strateji ve kaynak doğruluğu ise avukatın sorumluluğunda kalır. Aşağıdaki tablo bu ayrımı özetler.

Yapay zekâya uygun işler	Avukatta kalması gereken işler
Uzun belgeleri özetleme	Olayın hukuki nitelendirmesi
Belgelerden olgu ve tarih listesi çıkarma	Talep sonucunun belirlenmesi
Karşı taraf dilekçesindeki iddiaları listeleme	Dava ve savunma stratejisi
Taranmış belgeden metin çıkarma	Süre hesabı ve usul değerlendirmesi
Arama sorgusu oluşturma	Emsal kararın seçilmesi ve yorumu
Dil, imla ve akış düzeltmesi	Son metnin onayı ve imzası

Bu ayrımın en önemli nedeni, dil modellerinin kaynak uydurabilmesidir. Bir genel amaçlı araçtan "bu konuda Yargıtay kararı da ekle" istemek, var olmayan künyelerin dilekçeye girmesine yol açabilir. Bu riski yapay zekâ uydurma içtihat riski yazısında ayrıntılı anlattık.

1. Adım: Dosyadaki belgeleri nasıl hazırlamalısınız?

İlk adım, yapay zekânın okuyabileceği temiz bir belge seti oluşturmaktır. Taranmış PDF'ler, fotoğraflar ve el yazısı notlar doğrudan metin olarak işlenemez; önce metne çevrilmeleri gerekir.

1. Belgeleri toplayın. Sözleşmeler, yazışmalar, ihtarnameler, bilirkişi raporları, önceki kararlar, tutanaklar.
2. Taranmış belgeleri metne çevirin. Optik karakter tanıma (OCR) ile taranmış sayfalardan metin çıkarın ve özellikle rakam, tarih ve isimleri asıl belgeyle karşılaştırın. OCR hataları en çok rakamlarda görülür.
3. Gereksiz kişisel veriyi ayıklayın. Genel amaçlı bir araç kullanacaksanız, belgeleri vermeden önce maskeleyin. Yöntem için müvekkil verisi maskeleme rehberine bakın.

UYAP'taki dosyanızın evraklarını tek tek indirmek de zaman alır. Av. Asistan'ın UYAP entegrasyonu, Chrome eklentisiyle kendi UYAP oturumunuz üzerinden dosyanın kapak bilgisini, taraflarını, safahatını ve evrak listesini aktarır; seçtiğiniz evrak türleri indirilebilir. Taranmış evraklardan metin çıkarmak için uygulamadaki OCR özelliğini kullanabilirsiniz.

2. Adım: Belgelerden olgular nasıl çıkarılır?

Olgu çıkarımı, belgelerdeki olayları tarih sırasıyla, her birinin hangi belgeye dayandığını gösteren bir tabloya dönüştürmektir. Bu tablo dilekçenin "açıklamalar" bölümünün iskeletidir ve yapay zekânın en çok zaman kazandırdığı adımdır.

Olgu tablosu nasıl olmalı?

Tarih	Olgu	Dayanak belge	İspat aracı
GG.AA.YYYY	Taraflar arasında sözleşme imzalandı	Sözleşme, s. 1	Belge
GG.AA.YYYY	Ödeme yapılmadı, ihtarname gönderildi	İhtarname ve tebliğ şerhi	Belge
GG.AA.YYYY	Karşı taraf ihtarnameye yanıt vermedi	(yok)	Tanık / beyan

Yapay zekâya nasıl sorulmalı?

• Talimatı belgeyle sınırlayın: "Yalnız bu belgede açıkça yazan olayları, tarihleriyle ve sayfa numarasıyla listele. Belgede olmayan bilgi ekleme."
• Her olgu için dayanak isteyin. Dayanak gösterilemeyen olgu, tablonuza girmemelidir.
• Çelişkileri ayrıca sorun: "Bu iki belgede tarih ya da tutar açısından çelişki var mı?"

Av. Asistan yapay zekâ asistanı bu adımda belge özeti (dilekçe, bilirkişi raporu, sözleşme, gerekçeli karar) çıkarabilir ve aynı belge üzerinde soru sormanıza imkân verir. Özet ve yanıtlar, önünüzdeki belgeye dayandığı için kontrol edilebilir; yine de her olguyu belgedeki yeriyle karşılaştırmanız gerekir.

3. Adım: Karşı taraf dilekçesi nasıl analiz edilir?

Cevap, cevaba cevap ya da istinaf dilekçesi hazırlıyorsanız, karşı tarafın iddialarını madde madde listelemek yanıt yapısını belirler. Yapay zekâ bu listeyi hızla çıkarabilir.

1. Karşı taraf dilekçesini araca verin ve iddiaları numaralı liste olarak isteyin.
2. Her iddia için şu soruları sorun: "Bu iddia hangi belgeye dayandırılıyor?", "Hangi tarih ileri sürülüyor?", "Hangi hukuki nedene dayanıyor?"
3. Kendi olgu tablonuzla karşılaştırın: hangi iddiaya hangi belgeyle yanıt verilecek?
4. Usul itirazlarını (görev, yetki, süre, zamanaşımı) ayrı bir liste olarak kendiniz değerlendirin; bu değerlendirmeyi araca bırakmayın.

Av. Asistan yapay zekâ asistanı ile karşı taraf dilekçesini özetleyebilir ve aynı belge üzerinde bu tür sorular sorabilirsiniz. Asistan hukuki görüş vermez ve strateji kurmaz; yanıtın kurgusu size aittir.

4. Adım: Dava dilekçesinin yapısı HMK m.119'a göre nasıl kurulur?

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.119/1, dava dilekçesinde bulunması gereken unsurları sayar. Taslağın iskeletini bu unsurlara göre kurmak, eksikliği baştan önler.

HMK m.119/1	Unsur	Kontrol sorusu
a	Mahkemenin adı	Görevli ve yetkili mahkeme doğru yazıldı mı?
b	Davacı ile davalının adı, soyadı ve adresleri	Adresler güncel mi?
c	Davacının T.C. kimlik numarası	Numara doğru mu?
ç	Varsa tarafların kanuni temsilcilerinin ve davacı vekilinin ad, soyad ve adresleri	Vekâletname dosyada mı?
d	Davanın konusu ve malvarlığı haklarına ilişkin davalarda dava konusunun değeri	Değer harç hesabıyla uyumlu mu?
e	Davacının iddiasının dayanağı olan bütün vakıaların sıra numarası altında açık özetleri	Olgu tablosundaki her olgu yer aldı mı?
f	İddia edilen her bir vakıanın hangi delillerle ispat edileceği	Her vakıa bir delille eşleşti mi?
g	Dayanılan hukuki sebepler	Kanun maddeleri güncel metinle kontrol edildi mi?
ğ	Açık bir şekilde talep sonucu	Talep açık, belirli ve harçla uyumlu mu?
h	Davacının, varsa kanuni temsilcisinin veya vekilinin imzası	İmza (e-imza) eklendi mi?

HMK m.119/2 uyarınca (a), (d), (e), (f) bentlerindeki eksiklikler için hâkim davacıya bir haftalık kesin süre verir; süresinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılır. Bu nedenle bu bentleri özellikle dikkatle kontrol edin. Cevap dilekçesinin unsurları HMK m.129'da ayrıca düzenlenmiştir.

Olgu tablonuzu (e) bendine, delil sütununu (f) bendine doğrudan taşıyabilirsiniz. Yapay zekâdan bu aşamada yalnız biçimsel düzenleme isteyin: "Bu olguları sıra numarası altında, her birinin yanına delilini yazarak düzenle; yeni olgu ekleme."

5. Adım: Emsal kararlar nasıl bulunur ve eklenir?

Emsal karar, gerçek bir karar veri tabanından bulunmalı ve tam metni okunarak eklenmelidir; genel amaçlı bir sohbet aracından istenen künye kaynak değildir. Güvenli akış şöyledir:

1. Olayı kısa bir anlatımla yazın.
2. Bu anlatımı bir arama sorgusuna dönüştürün.
3. Karar veri tabanında yargı organı, daire ve tarih filtresiyle arayın.
4. Çıkan kararların tam metnini okuyun ve olayınıza benzerliğini kendiniz değerlendirin.
5. Alıntıyı karar metninden birebir alın, künyeyi (daire, E., K., tarih) eksiksiz yazın.

Av. Asistan'daki emsal karar arama bu adımı destekler: Yargıtay, Danıştay, Anayasa Mahkemesi, istinaf ve yerel mahkemeler dahil 13 yargı organında doğal dille arama yapılabilir, tarih ve daire filtresi uygulanabilir, tam metin açılabilir ve karar davaya eklenebilir. "Geliştir" özelliği, olay anlatımınızı arama sorgusuna çevirir. Arama ücretsiz üyelikte de kullanılabilir ve sorgular saklanmaz. Ayrıntılar için yapay zekâ ile emsal karar arama yazımıza bakabilirsiniz.

6. Adım: Taslak metin nasıl oluşturulur?

Bu aşamada elinizde olgu tablosu, delil eşleşmesi, hukuki sebepler ve doğrulanmış emsaller vardır; metni bu malzemeden kurarsınız. Genel amaçlı bir yapay zekâ aracı kullanıyorsanız, dikkat edilecek noktalar şunlardır:

• Malzemeyi siz verin. Araca yalnız doğruladığınız olguları, delilleri ve kararları verin; "kendi bilginle tamamla" demeyin.
• Bölüm bölüm çalışın. Tüm dilekçeyi tek seferde istemek yerine açıklamalar, hukuki değerlendirme ve talep bölümlerini ayrı ayrı ele alın.
• Kesin ifadelere dikkat edin. Model "yerleşik içtihat", "açıkça" gibi güçlü ifadeleri gereksiz kullanabilir; bunları gerçek dayanağınıza göre ayarlayın.
• Büro üslubunu koruyun. Büronuzun daha önce kullandığı dilekçe yapısını ve terimleri esas alın.

Not: Av. Asistan bir dilekçe yazma aracı değildir; bu adımda kullanacağınız araç ve yöntem sizin tercihinizdir. Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır ve dilekçe hazırlığında belge özeti, belge üzerinde soru sorma, OCR ve emsal arama adımlarında kullanılabilir.

7. Adım: Taslak nasıl doğrulanır?

Doğrulama, taslaktaki her olgunun, tarihin, tutarın, kanun maddesinin ve karar künyesinin kaynağıyla tek tek karşılaştırılmasıdır. Yapay zekâ kullanılan her dilekçede bu adım zorunludur.

1. Olgular: Her olgu olgu tablosunda ve dayanak belgede var mı?
2. Tarihler ve tutarlar: Belgedeki rakamlarla birebir aynı mı? OCR'dan gelen rakamları asıl belgeyle karşılaştırın.
3. İsimler ve numaralar: Taraf adları, TCKN, dosya numaraları doğru mu? Maskeleme kullandıysanız geri eşleme eksiksiz mi?
4. Kanun maddeleri: Madde numarası ve içeriği güncel metinle uyumlu mu?
5. Emsal kararlar: Her künye bir karar veri tabanında bulundu ve tam metni okundu mu? Alıntılar birebir mi?
6. Süre: Dilekçe süresinde mi veriliyor? Süreyi yapay zekâya değil, kurala dayalı bir hesaba ve kendi kontrolünüze bırakın. Adli tatil (20 Temmuz - 31 Ağustos) etkisini hukuki süre hesaplama ve adli tatil yazısında anlattık.
7. HMK m.119 kontrolü: Yukarıdaki tablodaki her unsur yer aldı mı?

Av. Asistan'da hukuki süreler tahminle değil, adli tatili de hesaba katan bir kural motoruyla hesaplanır ve takvime düşer; bu, yapay zekâdan bağımsız ayrı bir özelliktir.

Ayrıca okuyun: Bilirkişi Raporunu İncelemek: Yapay Zekâ ile Özet ve İtiraz Kontrol Listesi, Dava Şartı Arabuluculuk Hangi Davalarda Zorunlu?

Sık Sorulan Sorular

Yapay zekâ ile dilekçe yazmak meslek kurallarına aykırı mı?

Aracı kullanmak tek başına sorun değildir; sorun, doğrulanmamış içeriğin ve korunmayan müvekkil verisinin dilekçeye ya da araca girmesidir. Son metnin doğruluğu ve imzası avukatın sorumluluğundadır.

HMK m.119'a göre dava dilekçesinde hangi unsurlar zorunludur?

Mahkemenin adı, tarafların ad, soyad ve adresleri, davacının T.C. kimlik numarası, varsa temsilci ve vekil bilgileri, dava konusu ve değeri, vakıaların sıra numarası altında özeti, deliller, hukuki sebepler, açık talep sonucu ve imza.

Yapay zekânın önerdiği Yargıtay kararını dilekçeye koyabilir miyim?

Ancak kararı bir karar veri tabanında bulup tam metnini okuduktan sonra. Genel amaçlı araçlar var olmayan künyeler üretebilir.

Av. Asistan dilekçe yazar mı?

Hayır. Av. Asistan yapay zekâ asistanı belge özeti, belge üzerinde soru sorma, OCR ve emsal arama sorgusu geliştirme işlerini yapar. Dilekçe yazmaz, hukuki görüş vermez, strateji kurmaz ve süre hesaplamaz.

Taranmış evrakı yapay zekâya nasıl veririm?

Önce OCR ile metne çevirin ve özellikle rakam, tarih ve isimleri asıl belgeyle karşılaştırın. Av. Asistan'da taranmış belgelerden metin çıkarma özelliği bulunur.

Müvekkil bilgilerini yapay zekâ aracına yapıştırmalı mıyım?

Genel amaçlı bir araç kullanıyorsanız, önce kişisel verileri maskeleyin ve yalnız gerekli bölümü verin. Yurt dışı aktarım ve sır saklama yükümlülüğü açısından değerlendirmeyi siz yapmalısınız.