Vekâletname Takibi: Kapsam, Özel Yetki ve Azil

Vekâletname takibi, her müvekkil için vekâletnamenin tarihini, düzenleyen noterliği, kapsadığı işleri, içerdiği özel yetkileri, tevkil yetkisini ve azil ya da istifa durumunu kayıt altında tutmak demektir. HMK m.74 uyarınca davanın kabulü, feragat, sulh, ikrar ve benzeri işlemler için vekâletnamede açık (özel) yetki bulunmalıdır; yetkisi olmayan avukatın yaptığı bu işlemler müvekkili bağlamaz. Bu yüzden takip yalnızca "vekâletname var mı?" değil, "bu işlem için yetkim var mı?" sorusuna hızlı yanıt verebilmektir.

Bu yazıda vekâletnamenin kapsamını, genel ve özel yetki ayrımını, dosyaya sunulmasını, tevkili, azil ve istifanın sonuçlarını ve büro içinde vekâletname kaydının nasıl tutulacağını anlatıyoruz. Yeni bir vekâletname taslağı için vekâletname şablonu aracını kullanabilirsiniz.

Vekâletname neyi kapsar?

Dava vekâletnamesi, aksi belirtilmedikçe vekile davanın açılmasından hükmün kesinleşmesine ve icrasına kadar gereken bütün usul işlemlerini yapma yetkisi verir; ancak kanunun özel yetki aradığı işlemler bu genel yetkinin dışındadır. Kapsam, vekâletnamenin metniyle belirlenir: "her türlü dava ve takip" ifadesi geniş bir genel yetki sağlar, belirli bir dava veya işle sınırlanmış vekâletname ise yalnız o işi kapsar.

Vekâletnamede kontrol edilecek unsurlar

Unsur	Neden önemli
Vekâlet veren (müvekkil) kimliği	Gerçek kişide TCKN, tüzel kişide unvan ve yetkili temsilci; şirket vekâletnamelerinde imza yetkisinin geçerliliği
Vekil avukat(lar)	Birden fazla avukat varsa birlikte mi ayrı ayrı mı yetkili oldukları
Kapsam	Genel dava vekâleti mi, belirli bir işle sınırlı mı
Özel yetkiler	Sulh, feragat, kabul, ahzu kabz gibi yetkiler açıkça yazılı mı
Tevkil yetkisi	Başka bir avukatı yetkilendirme imkânı
Düzenleme şekli ve tarihi	Noter onayı/düzenleme, yurt dışı vekâletnamelerde konsolosluk veya apostil

Şirket müvekkillerde vekâletnameyi imzalayan kişinin o tarihte şirketi temsile yetkili olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir. Temsilcinin yetkisi sonradan sona erse bile, yetkili döneminde verilmiş vekâletname kural olarak geçerliliğini korur; ancak yeni işlerde güncel bir vekâletname almak tartışmayı önler.

Hangi işlemler için özel yetki gerekir?

HMK m.74'e göre vekâletnamede açıkça yetki verilmedikçe vekil; davayı kabul, davadan feragat, sulh, ikrar, yemin teklifi, kabulü veya reddi, başkasını tevkil, hakimin reddi, tahkim sözleşmesi yapma, karşı dava açma, kanun yollarından feragat, haczi kaldırma, ibra ve benzeri işlemleri yapamaz. Aile hukukuna ilişkin bazı davalar da (örneğin boşanma) özel yetki gerektirir.

Özel yetki kontrol listesi

• Sulh ve feragat: Uzlaşma görüşmesine girmeden önce vekâletnamede bu yetkinin bulunduğunu kontrol edin.
• Davayı kabul: Davalı vekili olarak kabul beyanı vermeden önce yetkiyi kontrol edin.
• Ahzu kabz (para tahsili): İcra dosyasında tahsil edilen paranın avukat hesabına alınması için açık yetki gerekir.
• Tevkil: Başka bir avukatı duruşmaya göndermek veya yetki belgesi vermek için.
• Kanun yollarından feragat: Kararın hemen kesinleşmesi isteniyorsa.
• Haczin kaldırılması ve ibra: İcra dosyasında borçluyla anlaşma halinde.
• Aile hukuku davaları: Boşanma davası için vekâletnamede özel yetki aranır.

Arabuluculuk sürecinde anlaşma belgesini imzalamak da vekâletnamede sulh yetkisi bulunmasına bağlıdır. Dava şartı arabuluculuğun genel işleyişini dava şartı arabuluculuk yazısında anlattık.

Özel yetki eksikse ne olur?

Özel yetki gerektiren bir işlemi yetkisiz yapan vekilin bu işlemi kural olarak müvekkili bağlamaz; müvekkil işlemi sonradan onaylayabilir. Ancak onay alınana kadar dosya belirsiz kalır ve karşı tarafın itirazı gecikmeye yol açar. Bu yüzden özel yetki gerektiren işlemden önce vekâletnameyi kontrol etmek, işlemden sonra düzeltmeye çalışmaktan çok daha kolaydır.

Müvekkille özel yetkiler hakkında konuşmak

Vekâletname düzenlenirken müvekkile özel yetkilerin ne anlama geldiğini açıklamak, sonradan doğabilecek güven sorunlarını önler. Örneğin ahzu kabz yetkisinin tahsil edilen paranın avukat tarafından alınabilmesi anlamına geldiğini, sulh ve feragat yetkisinin ise müvekkile danışılmadan kullanılmayacağını açıkça konuşmak iyi bir uygulamadır. Bu yetkilerin hangi koşullarda kullanılacağı avukatlık sözleşmesinde de yazılı hale getirilebilir. Müvekkilin onayını gerektiren her kritik işlemden önce yazılı onay almak, yetki vekâletnamede bulunsa bile ileride doğabilecek tartışmaları azaltır.

Vekâletname dosyaya nasıl sunulur?

Avukat, vekâletnamesinin aslını veya onaylı örneğini dava ya da takip dosyasına sunar; UYAP ortamında bu, vekâletnamenin taranarak portal üzerinden evrak olarak gönderilmesi ve dosyaya kaydedilmesiyle yapılır. Vekâletname dosyaya kaydedildikten sonra avukat dosyayı UYAP Avukat Portalı'nda görebilir ve işlem yapabilir.

Vekâletname örneği sunulurken baro pulu (vekâlet pulu) yükümlülüğü de unutulmamalıdır; tutarlar her yıl güncellenir, bu yüzden rakam vermiyoruz. Vekâletnameye ilişkin damga vergisi gibi kalemleri damga vergisi hesaplama aracıyla kontrol edebilirsiniz.

Portal üzerinden evrak gönderme adımlarını UYAP Avukat Portalı kullanım rehberinde anlattık. Taranmış eski bir vekâletnamede özel yetkileri hızlıca aramak için belgenin metnini OCR ile çıkarmak işe yarar; yöntemi avukatlar için OCR yazısında bulabilirsiniz.

Tevkil ve yetki belgesi nedir?

Tevkil, vekil avukatın vekâletnamedeki tevkil yetkisine dayanarak işi kısmen veya tamamen başka bir avukata devretmesidir; yetki belgesi ise avukatın kendi adına başka bir avukatı belirli işlemler (genellikle duruşmaya katılma veya dosya inceleme) için yetkilendirdiği belgedir. Tevkil vekâletnamede açık yetki gerektirir; yetki belgesi ise kural olarak avukatın kendi sorumluluğunda verilir.

Büroda bir avukatın yerine başka bir avukat duruşmaya girecekse, hangi araçla (tevkil mi, yetki belgesi mi) girdiğinin dosyada kayıtlı olması gerekir. Bu düzeni rol ve sorumluluklarla birlikte büroda rol ve yetki yazısında ele aldık.

Azil ve istifa ne sonuç doğurur?

Müvekkil avukatı her zaman azledebilir, avukat da vekâletten istifa edebilir; ancak her iki durumda da usuli sonuçlar hemen doğmaz. Azil ve istifa mahkemeye ve karşı tarafa bildirilene kadar dosyada etki göstermez; istifa eden avukatın vekâlet görevi, istifanın müvekkile tebliğinden itibaren belirli bir süre devam eder.

Ücret açısından sonuçlar

Avukatlık Kanunu'na göre müvekkil avukatı haklı bir sebep olmaksızın azlederse avukatlık ücretinin tamamı ödenir; avukatın haklı bir sebep olmaksızın istifa etmesi halinde ise ücret hakkı etkilenir. Haklı sebebin ne olduğu somut olaya göre değerlendirilir ve uyuşmazlık konusu olabilir.

Ücretin hesaplanmasında avukatlık asgari ücret tarifesi esas alınır ve tarife her yıl güncellenir; güncel tutarlar için avukatlık asgari ücret tarifesi sayfasına bakabilirsiniz. Ücret ve masraf kalemlerinin ayrı tutulmasını avukatlık ücreti ve masraf takibi yazısında anlattık.

Azil ve istifada yapılacaklar

1. Azil veya istifayı yazılı hale getirin ve tarihini kaydedin.
2. Açık tüm dosyalara azil veya istifa dilekçesini sunun.
3. Süreli işleri listeleyin: istifa sonrası süre devam ederken kaçan bir süre sorumluluk doğurabilir. Süre hesabı için hukuki süre hesaplama ve adli tatil.
4. Müvekkile dosyaların son durumunu ve yaklaşan duruşmaları yazılı bildirin.
5. Ücret ve masraf hesabını kapatın; müvekkile ait belge asıllarını tutanakla iade edin.
6. Büro kayıtlarında müvekkil ve dosyaların durumunu güncelleyin.

Yurt dışından vekâletname nasıl alınır?

Yurt dışında bulunan müvekkil, vekâletnameyi Türk konsolosluğunda düzenletebilir ya da bulunduğu ülkenin noterine düzenletip, o ülke Lahey Apostil Sözleşmesi'ne tarafsa apostil şerhiyle, taraf değilse konsolosluk onayıyla Türkiye'de kullanılabilir hale getirir. Yabancı dilde düzenlenen vekâletnamenin Türkçe yeminli tercümesi ve tercümenin noter onayı da gerekir.

Yurt dışı vekâletnamede sık yapılan hatalar

• Özel yetkilerin eksik çevrilmesi: Yabancı noter metni Türk hukukundaki özel yetki kavramlarını karşılamayabilir. Müvekkile, ihtiyaç duyulan yetkileri Türkçe ve hedef dilde açıkça içeren bir taslak göndermek bu riski azaltır.
• Kimlik bilgilerinin eksikliği: TCKN veya pasaport numarasının yazılmaması, UYAP'ta tarafın eşleştirilmesini zorlaştırır.
• Apostil veya onayın unutulması: Belge mahkemede kabul edilmeyebilir ve kesin süre verilmesine yol açar.
• Kargo süresinin hesaba katılmaması: Aslının Türkiye'ye ulaşması zaman alır; süreli işlerde bu gecikme planlanmalıdır.

Konsolosluk yolu çoğu zaman daha öngörülebilirdir, çünkü vekâletname doğrudan Türk makamınca ve Türk hukukuna uygun biçimde düzenlenir. Hangi yolun seçileceği, müvekkilin bulunduğu şehir ile konsolosluk randevu durumuna göre değişir. Her iki yolda da müvekkile önceden hazırlanmış bir metin göndermek, eksik yetki riskini en aza indirir; bunun için vekâletname şablonu başlangıç noktası olabilir.

Büroda vekâletname kaydı nasıl tutulur?

Büroda vekâletname kaydı, her müvekkil kartında vekâletnamenin tarihini, yevmiye numarasını ve noterliğini, kapsamını, özel yetkilerini, tevkil yetkisini, hangi dosyalara sunulduğunu ve azil/istifa durumunu gösteren bir düzenle tutulur. Amaç, özel yetki gerektiren bir işlemden önce birkaç saniyede "yetkim var mı?" sorusunu yanıtlayabilmektir.

Örnek kayıt alanları

Alan	Örnek
Müvekkil	Gerçek veya tüzel kişi, kimlik numarası
Vekâletname tarihi / yevmiye no	Noterlik adı ve numara
Kapsam	Genel dava ve takip / belirli dava
Özel yetkiler	Sulh, feragat, kabul, ahzu kabz, tevkil
Sunulduğu dosyalar	Mahkeme ve dosya numaraları
Durum	Geçerli / azil / istifa ve tarihi

Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. UYAP'tan aktarılan dosyalarda vekili olduğunuz taraflardan müvekkil kartı otomatik oluşur ve taraflar TCKN/VKN ile tekilleştirilir; böylece hangi müvekkilin hangi dosyalarda olduğunu tek ekranda görürsünüz. Ayrıntılar UYAP entegrasyonu sayfasında. Uzun bir vekâletname metnini veya müvekkil sözleşmesini gözden geçirirken Av. Asistan yapay zekâ asistanı ile belge özeti alabilir, "bu belgede sulh yetkisi var mı?" gibi sorularla belge üzerinde arama yapabilirsiniz; taranmış belgelerde metin OCR ile çıkarılır. Yapay zekâ hukuki görüş vermez, çıktı kaynak değildir ve mutlaka belgenin aslıyla doğrulanmalıdır. Müvekkil ilişkisinin genel yönetimi için müvekkil ilişkileri yönetimi yazısına bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Genel dava vekâletnamesiyle sulh yapabilir miyim?

Vekâletnamede sulh yetkisi açıkça yazılı değilse yapamazsınız. HMK m.74 sulh, feragat, kabul gibi işlemler için özel yetki arar.

Özel yetki olmadan yaptığım işlem geçersiz mi?

Kural olarak müvekkili bağlamaz; müvekkil işlemi sonradan onaylayabilir. Ancak bu gecikme ve tartışmaya yol açar; işlemden önce yetkiyi kontrol etmek en güvenli yoldur.

Müvekkil beni azlettiğinde dosyadaki görevim hemen biter mi?

Azil, mahkemeye ve karşı tarafa bildirildiği andan itibaren dosyada etki gösterir. Azil ve istifa dilekçesinin tüm açık dosyalara sunulması gerekir.

İstifa ettikten sonra süreli işlerden sorumlu muyum?

İstifanın müvekkile tebliğinden sonra belirli bir süre vekâlet görevi devam eder; bu süre içinde dolan işlerde dikkatli olmanız gerekir. Madde ve süreyi güncel metinden kontrol edin.

Tevkil ile yetki belgesi arasındaki fark nedir?

Tevkil, vekâletnamedeki tevkil yetkisine dayanarak işin başka bir avukata devridir ve özel yetki gerektirir. Yetki belgesi ise avukatın başka bir avukatı belirli işlemler için kendi sorumluluğunda yetkilendirmesidir.

Yeni bir vekâletname taslağını nereden hazırlarım?

Vekâletname şablonu aracıyla taslak hazırlayabilir, ihtiyaç duyduğunuz özel yetkileri ekleyip notere götürebilirsiniz.