Kıdem tazminatı, en az bir yıl çalışmış işçinin iş sözleşmesi kanunda sayılan bir sebeple sona erdiğinde, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret üzerinden ödenen tazminattır (1475 sayılı Kanun m.14). İhbar tazminatı ise belirsiz süreli iş sözleşmesini bildirim süresine uymadan fesheden tarafın, karşı tarafa bu süreye ait ücret tutarında ödediği tazminattır (4857 sayılı İş Kanunu m.17). İki hesap da basit bir formüle dayanır; hatalar çoğunlukla hizmet süresi, ücretin kapsamı, fesih sebebi ve faiz başlangıcı gibi girdilerde ortaya çıkar.
Bu yazı, işçi veya işveren vekili olarak dosyaya giren avukat için bir kontrol listesi niteliğindedir. Tavan tutarı ve asgari ücret gibi her dönem değişen rakamlara yer vermiyoruz; güncel değerlerle hesap için kıdem tazminatı hesaplama aracını ve ihbar tazminatı hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Kıdem tazminatı hangi hallerde doğar?
Kıdem tazminatı, en az bir yıllık kıdemi olan işçinin sözleşmesi aşağıdaki hallerden biriyle sona erdiğinde doğar. Hak koşulunu ilk adımda netleştirmek gerekir, çünkü hesap ne kadar doğru olursa olsun, fesih sebebi uygun değilse alacak doğmaz.
- İşveren feshi: İşverenin sözleşmeyi feshetmesi, ancak İş Kanunu m.25/II (ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller) dışında kalan sebeplerle.
- İşçinin haklı nedenle feshi: İş Kanunu m.24'te sayılan sağlık sebepleri, ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve zorlayıcı sebepler.
- Muvazzaf askerlik: Askerlik hizmeti nedeniyle işten ayrılma.
- Emeklilik: Yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı ya da toptan ödeme almak amacıyla ayrılma; ayrıca yaş dışındaki sigortalılık süresi ve prim gün sayısı şartlarını tamamlayarak ayrılma.
- Kadın işçinin evliliği: Evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi arzusuyla sözleşmeyi sona erdirmesi.
- Ölüm: İşçinin ölümü halinde tazminat yasal mirasçılarına ödenir.
İşçinin kendi isteğiyle, haklı bir neden olmadan istifa etmesi kural olarak kıdem tazminatı doğurmaz. Bu nedenle istifa dilekçelerinin içeriği, ihtarname yazışmaları ve fesih bildirimindeki gerekçe, dosyanın en kritik belgeleridir. İstifa dilekçesinde "ücretlerim ödenmediği için" gibi bir gerekçe yazılıysa, fesih m.24 kapsamında haklı fesih olarak değerlendirilebilir; boş bir "kendi isteğimle ayrılıyorum" metni ise işçi aleyhine delil olarak ileri sürülür.
Kıdem tazminatı nasıl hesaplanır?
Kıdem tazminatı, her tam hizmet yılı için 30 günlük giydirilmiş brüt ücret esas alınarak hesaplanır; bir yıldan artan süreler için oransal ödeme yapılır. Formül şöyledir:
Kıdem tazminatı = (Giydirilmiş günlük brüt ücret × 30) × (Toplam hizmet günü / 365)
Bu formülün her bileşeni ayrı bir kontrol noktasıdır:
1. Hizmet süresi
Hizmet süresi, işçinin aynı işverene ait bir veya değişik işyerlerinde geçen sürelerin toplamıdır. Aynı işverene bağlı işyerlerinde aralıklı çalışmalar, daha önce kıdem tazminatı ödenmemişse birleştirilir. İşyeri devri, alt işveren değişiklikleri ve grup şirketleri arasındaki geçişler kıdemin başlangıç tarihini değiştirebilir. SGK hizmet dökümü bu noktada ilk kaynaktır, ancak bildirilmeyen süreler tanık ve işyeri kayıtlarıyla ayrıca ispat edilir.
2. Giydirilmiş ücret
Tazminata esas ücret, çıplak brüt ücret değil, işçiye sağlanan para ve parayla ölçülebilen sürekli nitelikteki menfaatlerin eklendiği giydirilmiş brüt ücrettir. Yemek, yol, düzenli ödenen ikramiye, yakacak yardımı gibi kalemler, yıllık tutarın günlük karşılığı alınarak ücrete eklenir. Arızi ödemeler (bir defalık prim, fazla mesai ücreti gibi) kural olarak dahil edilmez.
3. Son ücret ve tavan
Hesapta fesih tarihindeki son giydirilmiş ücret esas alınır. Ancak bir yıllık kıdem için ödenecek tutar, kanunda belirtilen tavanı (en yüksek devlet memuruna bir hizmet yılı için ödenen azami emeklilik ikramiyesi) geçemez. Tavan her yıl iki kez güncellendiği için bu yazıda rakam vermiyoruz; fesih tarihine göre doğru tavan, kıdem tazminatı hesaplama aracında otomatik uygulanır.
4. Kesintiler
Kıdem tazminatından yalnızca damga vergisi kesilir; gelir vergisi ve sigorta primi kesilmez. İhbar tazminatında ise hem gelir vergisi hem damga vergisi kesintisi yapılır. Bu ayrım, talep edilen tutarın brüt mü net mi olduğunu dilekçede açıkça belirtmenizi gerektirir.
İhbar süreleri ne kadardır?
İş Kanunu m.17'ye göre belirsiz süreli iş sözleşmelerinde bildirim süreleri işçinin kıdemine göre dört kademede belirlenir. Bu süreler asgari olup sözleşmeyle artırılabilir, azaltılamaz.
| İşçinin kıdemi | Bildirim süresi |
|---|---|
| 6 aydan az | 2 hafta |
| 6 ay ile 1,5 yıl arası | 4 hafta |
| 1,5 yıl ile 3 yıl arası | 6 hafta |
| 3 yıldan fazla | 8 hafta |
Bildirim süresine uymayan taraf, bu süreye ait ücret tutarında ihbar tazminatı öder. İşveren, bildirim süresine ait ücreti peşin ödeyerek sözleşmeyi hemen feshedebilir. Kıdem tarihine göre doğru kademeyi bulmak için ihbar süresi hesaplama aracından yararlanabilirsiniz.
İhbar tazminatında kıdem tazminatından farklı olarak bir yıllık çalışma şartı yoktur; bildirim süresi birinci kademeden başlar. Öte yandan haklı nedenle (m.24 veya m.25) yapılan fesihlerde bildirim süresine uyma yükümlülüğü yoktur, dolayısıyla ihbar tazminatı da doğmaz. Belirli süreli sözleşmeler süre bitiminde kendiliğinden sona erdiği için ihbar tazminatı kural olarak gündeme gelmez.
Kıdem ve ihbar tazminatı arasındaki temel farklar nelerdir?
İki tazminat aynı fesihten doğabilir ama hukuki nitelikleri, koşulları ve hesap kalemleri farklıdır. Aşağıdaki tablo, dilekçe hazırlarken karıştırılan noktaları özetler.
| Konu | Kıdem tazminatı | İhbar tazminatı |
|---|---|---|
| Dayanak | 1475 s.K. m.14 (yürürlükte) | 4857 s.K. m.17 |
| Asgari çalışma | En az 1 yıl | Şart yok |
| Kimin lehine | Yalnız işçi | Bildirime uyulmayan taraf (işçi veya işveren) |
| Ücret esası | Giydirilmiş brüt ücret, tavanla sınırlı | Giydirilmiş brüt ücret, tavan yok |
| Kesinti | Yalnız damga vergisi | Gelir vergisi ve damga vergisi |
| Faiz | Fesih tarihinden itibaren mevduata uygulanan en yüksek faiz | Temerrüt tarihinden itibaren yasal faiz |
| Zamanaşımı | 5 yıl | 5 yıl |
Faiz ve zamanaşımında nelere dikkat edilmeli?
Kıdem tazminatında faiz, fesih tarihinden itibaren ve bankalarca mevduata uygulanan en yüksek faiz oranı üzerinden işler (1475 s.K. m.14/11). Bu, temerrüt ihtarı gerektirmeyen özel bir düzenlemedir ve dilekçede faiz türünün açıkça yazılmaması halinde mahkeme talepten fazlasına hükmedemez. İhbar tazminatı için ise genel hükümler uygulanır: yasal faiz, kural olarak temerrüt tarihinden (ihtar, arabuluculuk başvurusu veya dava tarihi) itibaren istenir. Yasal faiz oranları dönemsel değiştiği için yasal faiz hesaplama aracını kullanmanız pratik olur.
Zamanaşımı açısından 25 Ekim 2017 sonrası gerçekleşen fesihlerde kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık izin ücreti 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Ücret alacakları da 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Zamanaşımı başlangıcı ve kesilme sebepleri için zamanaşımı süreleri rehberine ve zamanaşımı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Arabuluculuk ve dava aşamasında hangi adımlar izlenir?
Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca dava şartı arabuluculuğa tabidir; arabulucuya başvurulmadan açılan dava usulden reddedilir. Arabuluculuk sürecinde zamanaşımı durur. Süreç ve son tutanak sonrası dava açma adımları dava şartı arabuluculuk rehberinde ayrıntılı anlatılmıştır.
Dava aşamasında alacağın tam tutarını baştan belirlemek çoğu zaman mümkün değildir: giydirilmiş ücretin kalemleri ve hizmet süresi tanık ile bilirkişi incelemesiyle netleşir. Belirsiz alacak davası (HMK m.107) 7589 sayılı Kanunla 31.07.2026 itibarıyla kaldırıldığından, bu tarihten sonra açılan davalarda yol kısmi davadır: alacağın bir kısmı istenir ve miktar netleşince talep HMK m.109/4 uyarınca aynı davada bir kez, ıslah sayılmadan artırılır; artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. 31.07.2026 öncesi açılmış belirsiz alacak davalarında ise eski hüküm uygulanmaya devam eder. Ayrıntı için belirsiz alacak davası kaldırıldı rehberine bakabilirsiniz. Fesih geçersizse ve işçi iş güvencesi kapsamındaysa, kıdem ve ihbar talebi yerine ya da yanında işe iade seçeneği de gündeme gelir; süreler için işe iade davası süreleri yazısı yol gösterir.
Dava açıldıktan sonra bilirkişi hesap raporu genellikle uyuşmazlığın merkezine oturur. Raporu tebliğden itibaren iki hafta içinde itiraz edebileceğiniz için (HMK m.281), hesap varsayımlarını ve kullanılan ücret kalemlerini hızlıca kontrol etmeniz gerekir. Bilirkişi raporu inceleme rehberi bu kontrolün yöntemini anlatır.
Avukat için adım adım hesap kontrol listesi
Aşağıdaki liste, müvekkil görüşmesinden dilekçeye kadar her dosyada aynı sırayla izlenebilir:
- Fesih şeklini belirleyin: Fesih bildirimi, istifa dilekçesi, ihtarname ve SGK işten çıkış kodu birbiriyle uyumlu mu?
- Hak koşulunu test edin: Fesih sebebi 1475 m.14 kapsamında mı, m.25/II istisnası ileri sürülüyor mu?
- Hizmet süresini çıkarın: Giriş ve çıkış tarihleri, aralıklı çalışmalar, işyeri devirleri, daha önce ödenmiş kıdem tazminatı.
- Ücreti giydirin: Bordro, banka kayıtları, yemek ve yol yardımı, düzenli ikramiyeler; her kalemin sürekliliğini kontrol edin.
- Tavanı uygulayın: Fesih tarihindeki tavanı aşan günlük ücret varsa tavan esas alınır.
- İhbar kademesini bulun: Kıdeme göre 2, 4, 6 veya 8 hafta; sözleşmede daha uzun süre öngörülmüş mü?
- Kesintileri ayırın: Brüt ve net tutarları ayrı ayrı gösterin.
- Faiz türü ve başlangıcını yazın: Kıdemde fesih tarihinden en yüksek mevduat faizi, ihbarda temerrüt tarihinden yasal faiz.
- Zamanaşımını kontrol edin: Fesih tarihinden itibaren 5 yıl; arabuluculuk süresince durma.
- Arabuluculuk tutanağını ekleyin: Son tutanağın aslı veya onaylı örneği dava dilekçesine eklenmelidir.
İşçilik alacağı dosyaları büroda nasıl takip edilir?
İşçilik alacağı dosyaları genellikle çok sayıda ve birbirine benzer olur: aynı işverene karşı birden fazla işçi, aynı bilirkişi, aynı tanıklar. Takipte kaybolan iş, hesap değil süredir: arabuluculuk son tutanağı sonrası dava, bilirkişi raporuna itiraz, istinaf süresi. Hukuki sürelerin adli tatille birlikte nasıl hesaplandığı hukuki süre hesaplama rehberinde anlatılmıştır.
Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. UYAP entegrasyonu ile iş mahkemesi dosyalarınızın kapak bilgileri, tarafları, duruşmaları ve evrak listesi büronuza aktarılır; dosyaya yeni bir bilirkişi raporu düştüğünde bildirim alırsınız. Uzun bir bilirkişi raporunu ilk okumada özetlemek ve rapor üzerinde soru sormak için Av. Asistan yapay zekâ asistanı kullanılabilir; ancak asistan hesap yapmaz ve hukuki görüş vermez, rapordaki rakamları kontrol etmek sizin işinizdir. Benzer uyuşmazlıklarda giydirilmiş ücret veya fesih sebebine ilişkin içtihat için emsal karar arama özelliğini kullanabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
İstifa eden işçi kıdem tazminatı alabilir mi?
Haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz. Ancak istifa İş Kanunu m.24'te sayılan haklı bir nedene (ör. ücretin ödenmemesi) dayanıyorsa veya emeklilik, askerlik ya da kadın işçinin evlilik sebebiyle ayrılması söz konusuysa kıdem tazminatı doğar.
Bir yıldan az çalışan işçi ihbar tazminatı alabilir mi?
Evet. İhbar tazminatında bir yıllık çalışma şartı yoktur. Altı aydan az çalışmış işçi için bildirim süresi iki haftadır ve işveren bu süreye uymadan haksız fesih yaparsa iki haftalık ücret tutarında ihbar tazminatı ödenir.
Kıdem tazminatı tavanı ihbar tazminatına uygulanır mı?
Hayır. Tavan yalnız kıdem tazminatı için öngörülmüştür. İhbar tazminatı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden tavan sınırı olmadan hesaplanır.
Kıdem ve ihbar tazminatında zamanaşımı ne kadardır?
25 Ekim 2017 sonrasında sona eren iş sözleşmelerinde kıdem ve ihbar tazminatı 5 yıllık zamanaşımına tabidir. Zorunlu arabuluculuk süresince zamanaşımı işlemez.
Arabulucuya gitmeden kıdem tazminatı davası açılabilir mi?
Hayır. Kıdem ve ihbar tazminatı talepleri dava şartı arabuluculuk kapsamındadır; arabulucuya başvurulmadan açılan dava, dava şartı yokluğundan usulden reddedilir.
Yapay zekâ kıdem tazminatını hesaplayabilir mi?
Av. Asistan yapay zekâ asistanı hesaplama yapmaz; belge özeti, belge üzerinde soru sorma, OCR ve emsal arama sorgusu geliştirme işlerinde kullanılır. Tazminat hesabı için kural tabanlı hesaplama araçlarını kullanmanız ve sonucu bordro verisiyle kontrol etmeniz gerekir.
Yazıyı okudunuz.Şimdi büronuza taşıyın.
Emsal karar, süre takibi ve UYAP entegrasyonu tek platformda.
14 gün ücretsiz deneyin