E-Duruşma ve SEGBİS: Talep, Hazırlık ve Teknik Kontrol Listesi

E-Duruşma, avukatın UYAP Avukat Portalı üzerinden talepte bulunup mahkemenin kabulüyle hukuk duruşmalarına bürosundan görüntülü ve sesli olarak katılmasını sağlayan sistemdir; SEGBİS (Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi) ise esas olarak tanık, sanık, bilirkişi gibi kişilerin başka bir adliye veya kurumdaki SEGBİS odasından duruşmaya bağlanmasında kullanılan altyapıdır. E-Duruşmaya katılmak için talebin süresinde yapılması, mahkemenin talebi kabul etmesi ve duruşma günü kamera, mikrofon, internet bağlantısı ve imza aracının önceden test edilmiş olması gerekir.

Bu yazı duruşmaların teknik ve usul hazırlığına odaklanıyor. Duruşma tarihlerinin takvimde yönetimi, büro içinde paylaşılması ve çakışmaların önlenmesi konusunu duruşma takvimi yönetimi yazısında ele aldık; bu iki yazıyı birlikte okumanızı öneririz.

E-Duruşma ile SEGBİS arasındaki fark nedir?

E-Duruşma ile SEGBİS'in temel farkı, kimin nereden bağlandığıdır: E-Duruşmada avukat kendi bilgisayarından, portal üzerinden bağlanır; SEGBİS'te ise bağlantı genellikle bir adliyedeki, ceza infaz kurumundaki veya başka bir kamu kurumundaki SEGBİS odasından yapılır. İkisi de ses ve görüntü nakli yoluyla duruşma yapılmasını sağlar.

Özellik	E-Duruşma	SEGBİS
Kim bağlanır	Çoğunlukla avukat (ve bazı durumlarda taraf)	Tanık, sanık, bilirkişi, tutuklu, başka yerdeki taraf
Nereden	Avukatın kendi bilgisayarı	Adliye, cezaevi veya kurumdaki SEGBİS odası
Nasıl başlar	Avukatın portal üzerinden talebi ve mahkemenin kabulü	Mahkemenin kararı veya talep üzerine mahkemeler arası ayarlama
Tipik kullanım	Hukuk duruşmalarına uzaktan katılım	Ceza yargılamasında sanık/tanık dinlenmesi, istinabe
Avukatın teknik sorumluluğu	Yüksek (kendi cihazı ve bağlantısı)	Düşük (kurum altyapısı)

E-Duruşmanın yasal dayanağı nedir?

Hukuk yargılamasında ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmanın dayanağı Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.149'dur; mahkeme, talep üzerine veya tarafların rızasıyla, tarafların ve vekillerinin başka bir yerde bulunarak duruşmaya katılmasına ve bu yolla usul işlemi yapmasına izin verebilir. Ceza yargılamasında ise CMK'nın ilgili hükümleri (tanık ve sanığın ses ve görüntü nakli yoluyla dinlenmesi) SEGBİS kullanımının dayanağını oluşturur.

Burada önemli bir nokta, e-duruşmanın bir hak değil, mahkemenin takdirine bağlı bir imkân olmasıdır. Talep reddedilebilir veya duruşmanın niteliği (örneğin delillerin yerinde incelenmesi, tanığın yüz yüze dinlenmesi gereken durumlar) bunu uygun kılmayabilir. Talebin kabul edilip edilmediğini duruşma gününden önce kontrol etmek, avukatın en temel hazırlık adımıdır.

E-Duruşma talebi nasıl yapılır?

E-Duruşma talebi, UYAP Avukat Portalı'nda ilgili dosyanın duruşma bilgisi üzerinden e-duruşma talep seçeneğiyle yapılır; talep mahkemeye iletilir, mahkeme kabul ederse duruşma günü portal üzerinden bağlantı sağlanır. Talebin duruşmadan makul bir süre önce yapılması gerekir; son gün yapılan talepler mahkemenin değerlendirmesine yetişmeyebilir.

Talep adımları

1. Portala e-imza veya mobil imza ile girin. Giriş sorunları için E-İmza Avukat Rehberi ve Mobil İmza ile UYAP'a Giriş yazılarına bakabilirsiniz.
2. İlgili dosyayı açın ve yaklaşan duruşmayı seçin.
3. E-duruşma talebini oluşturun; varsa açıklama alanına talebin gerekçesini kısaca yazın.
4. Talebi gönderin ve talebin durumunu (bekliyor, kabul, ret) not edin.
5. Kabul edilmezse fiziki katılım planını devreye alın.

Portalın genel kullanımını, dosya ve evrak ekranlarını UYAP Avukat Portalı kullanım rehberinde anlattık.

Talep durumunu takip etmek

Talebin akıbetini duruşma sabahı öğrenmek risklidir: ret halinde adliyeye yetişmek mümkün olmayabilir. Talep sonucunu duruşmadan en az bir gün önce kontrol etmeyi büro rutinine ekleyin ve kontrolü bir kişiye atayın. Görev atama düzenini hukuk bürosunda görev dağılımı yazısında anlattık.

E-Duruşmaya usul açısından nasıl hazırlanılır?

E-Duruşmaya usul hazırlığı, fiziki duruşmadan farklı değildir; fark, belge ve beyanların ekrandan, sözlü ve hızlı aktarılması gerektiğidir. Duruşmada sunulacak beyanın ana noktaları, karşı tarafın son dilekçesine yanıtlar, bilirkişi raporuna itirazlar ve tanık sorularının önceden hazır olması gerekir.

Usul hazırlık listesi

• Dosyanın son durumu: Son ara karar, son evraklar ve safahat okunmuş mu? Dosyaya duruşmadan kısa süre önce yeni evrak düşmüş olabilir; bunu yakalamak için UYAP yeni evrak takibi yazısına bakabilirsiniz.
• Beyan notları: Tutanağa geçirilmesini istediğiniz beyanlar madde madde yazılı mı?
• Belge sunumu: Duruşmada sunulacak belge varsa önceden portal üzerinden dosyaya gönderildi mi? Ekrandan belge göstermek yerine dosyaya önceden sunmak daha güvenlidir.
• Bilirkişi raporu: Rapora itirazlarınızın özeti hazır mı?
• Tanık soruları: SEGBİS ile dinlenecek tanık varsa sorular yazılı mı?
• Müvekkil bilgilendirmesi: Müvekkil duruşmanın e-duruşma olarak yapılacağını biliyor mu?
• Yedek plan: Bağlantı kopması halinde fiziki katılım veya mazeret dilekçesi seçeneği düşünüldü mü?

Uzun bir bilirkişi raporunu veya gerekçeli kararı duruşmadan önce hızlı gözden geçirmek için Av. Asistan yapay zekâ asistanı ile belge özeti alabilir, aynı belge üzerinde soru sorabilirsiniz. Özet yalnızca bir okuma yardımıdır; beyanınızı belgenin kendisine dayandırmalısınız. Ceza dosyalarında yapay zekâ sunucu tarafında kapalıdır. Bilirkişi raporunu sistemli okumak için bilirkişi raporu inceleme yazısına bakabilirsiniz.

E-Duruşma öncesi teknik kontrol listesi

E-Duruşmada teknik sorumluluk avukattadır: bağlantı sizin tarafınızda koparsa duruşma sizin yokluğunuzda devam edebilir veya ertelenebilir. Bu yüzden teknik kontrolü duruşma günü değil, bir gün önce ve duruşmadan en az yarım saat önce iki kez yapmak gerekir.

Kontrol	Ne zaman	Dikkat edilecek
E-imza / mobil imza	Bir gün önce	Sertifika süresi geçerli mi, sürücü güncel mi, PIN hazır mı
Tarayıcı	Bir gün önce	UYAP'ın desteklediği sürüm; kamera ve mikrofon izni verilmiş mi
Kamera	Bir gün önce ve 30 dk önce	Yüzünüz net ve aydınlık görünüyor mu
Mikrofon	Bir gün önce ve 30 dk önce	Yankı, uğultu yok mu; kulaklıklı mikrofon tercih edin
İnternet	30 dk önce	Kablolu bağlantı tercih edin; yedek olarak telefondan paylaşım hazır olsun
Güç	30 dk önce	Dizüstü bilgisayar şarja takılı mı
Ortam	30 dk önce	Sessiz oda, nötr arka plan, kapı kapalı, telefon sessizde
Bildirimler	30 dk önce	Bilgisayar bildirimleri, güncelleme uyarıları kapalı mı

Bağlantı sırasında

1. Bağlantıya duruşma saatinden önce girin ve bekleme ekranında hazır olun.
2. Söz almadığınızda mikrofonunuzu kapalı tutmak yankıyı önler, ancak söz verildiğinde açmayı unutmayın.
3. Beyanlarınızı kısa cümlelerle, tutanağa geçirilecek şekilde açık söyleyin.
4. Ses veya görüntü kesilirse mahkemeye bunu derhal bildirin ve tutanağa geçirilmesini isteyin.
5. Duruşma bittikten sonra tutanağı portal üzerinden kontrol edin.

Kıyafet ve görünüm

E-Duruşma, ekranda da olsa bir duruşmadır; fiziki duruşmadaki kıyafet ve tutum kuralları geçerlidir. Avukatın cübbe giymesine ilişkin uygulamayı ve mahkemenin beklentisini önceden kontrol etmek, ekranda resmi bir görünüm sağlamak ve arka planda müvekkil dosyaları, belgeler veya kişisel eşyalar gibi gizli bilgi içerebilecek unsurların görünmemesine dikkat etmek gerekir. Kamera açısını göz hizasına getirmek ve ışığı yüzünüze önden almak, karşı tarafın sizi net görmesini sağlar.

Gizlilik ve kayıt

Duruşmanın ses veya görüntüsünü kendi imkânlarınızla kaydetmeyin; duruşmaların kaydı mahkemenin yetkisindedir ve izinsiz kayıt ciddi sorunlar doğurabilir. Bağlandığınız odada başka kişilerin bulunmaması, duruşmanın gizli olduğu dosyalarda özellikle önemlidir.

Bağlantı koparsa ne yapılır?

Bağlantı koparsa önce yeniden bağlanmayı deneyin, olmazsa mahkeme kalemine telefonla ulaşarak durumu bildirin. Teknik aksaklık nedeniyle beyanda bulunamadığınızı duruşma sonrasında bir dilekçeyle bildirmek, ileride doğabilecek usul tartışmalarında kayıt oluşturur. Süreli bir işlem söz konusuysa sürenin nasıl hesaplanacağını hukuki süre hesaplama ve adli tatil yazısında anlattık; adli tatile denk gelen tarihler için adli tatil hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Büroda e-duruşma düzeni nasıl kurulur?

Büroda e-duruşma düzeni; duruşmaların takvimde görünmesi, e-duruşma talebi yapılacak duruşmaların işaretlenmesi, talep sonucunun kontrolü için sorumlu atanması ve teknik kontrolün rutin haline getirilmesiyle kurulur. Bu dört adım, e-duruşmayı kişisel bir alışkanlık olmaktan çıkarıp büro süreci haline getirir.

Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. UYAP'tan aktarılan duruşmalar takvime otomatik düşer, büro içinde paylaşılır ve duruşmadan 24 saat ve 1 saat önce bildirim gelir. Bu bildirimler e-duruşma için iki doğal kontrol noktasıdır: 24 saat kala talep sonucu ve imza aracı, 1 saat kala kamera, ses ve bağlantı. Görev oluşturup birden fazla kişiye atayabilir, örneğin "e-duruşma talebi kabul edildi mi?" kontrolünü sekretere verebilirsiniz. Ayrıntılar UYAP entegrasyonu sayfasında.

Duruşmada dayanacağınız içtihatları önceden bulmak için emsal karar arama özelliğini kullanabilirsiniz; doğal dille arama yapıp kararı tam metniyle davaya ekleyebilirsiniz.

SEGBİS ile dinlenecek müvekkil ve tanık nasıl hazırlanır?

SEGBİS ile dinlenecek müvekkil veya tanığın hazırlığı, bağlantının yapılacağı yeri, saati, yanında bulundurması gereken kimlik belgesini ve duruşmanın nasıl ilerleyeceğini önceden bilmesini kapsar. Teknik altyapı kuruma ait olsa da kişinin doğru adliyeye, doğru saatte ve hazır şekilde gitmesi avukatın yönlendirmesine bağlıdır.

Müvekkile verilecek bilgiler

• Yer ve saat: Hangi adliyenin hangi biriminde SEGBİS bağlantısının yapılacağı, kaçta orada olunması gerektiği.
• Kimlik: Geçerli kimlik belgesinin yanında bulunması.
• Bekleme: Duruşma saatlerinin kayabileceği, bekleme olabileceği.
• Konuşma düzeni: Söz verilmeden konuşmamak, soruyu tam dinleyip kısa ve açık yanıt vermek, ses kesilirse bunu hemen söylemek.
• Belgeler: Duruşmada belge sunmak isteniyorsa bunun önceden avukat aracılığıyla dosyaya sunulması gerektiği.

Tanık hazırlığında ise tanığı yönlendirmekten kaçınmak gerekir: tanığa ne söyleyeceği değil, yalnızca usul ve teknik süreç anlatılmalıdır. Tanığın beyanının özgürlüğü hem meslek kuralları hem de beyanın inandırıcılığı açısından önemlidir.

Müvekkile duruşma sonrası bilgi

E-Duruşma veya SEGBİS duruşmasından sonra müvekkile kısa bir yazılı özet göndermek iyi bir alışkanlıktır: duruşmada ne olduğu, ara kararlar, bir sonraki duruşma tarihi ve müvekkilden beklenenler. Bu bilgilendirmenin düzenli ve izlenebilir yapılmasını müvekkil ilişkileri yönetimi yazısında ele aldık. Duruşma tutanağı ve ara karar dosyaya girdiğinde, bunlardan doğan sürelerin takibi ayrıca önem taşır; tebligat ile başlayan süreleri UYAP ve UETS tebligat takibi yazısında anlattık.

Sık Sorulan Sorular

E-Duruşma her davada kullanılabilir mi?

Hayır. E-Duruşma mahkemenin takdirine bağlıdır ve kullanılabildiği yargı türleri ve mahkemeler sınırlıdır. Talep reddedilebilir; bu durumda fiziki katılım gerekir.

E-Duruşma ile SEGBİS aynı şey mi?

İkisi de ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmadır; ancak E-Duruşmada avukat kendi bilgisayarından bağlanır, SEGBİS'te bağlantı genellikle kurumlardaki SEGBİS odalarından yapılır.

E-Duruşma talebini ne zaman yapmalıyım?

Duruşmadan makul bir süre önce yapmalısınız. Mahkemenin talebi değerlendirmesine zaman kalmalı; son gün yapılan talepler sonuçlanmayabilir.

Duruşma sırasında bağlantım koparsa ne olur?

Hemen yeniden bağlanmayı deneyin, olmazsa kaleme telefonla ulaşın. Teknik aksaklığı dilekçeyle kayda geçirmek, sonraki usul tartışmalarında önemlidir.

E-Duruşmada belge sunabilir miyim?

Belgeleri duruşmadan önce portal üzerinden dosyaya sunmak en güvenli yoldur. Ekrandan belge göstermek tutanağa geçmeyebilir.

Duruşma takvimini nasıl yönetmeliyim?

Duruşmaların takvime düşmesi, büroda paylaşılması ve çakışmaların önlenmesi için duruşma takvimi yönetimi yazısına bakabilirsiniz.