Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı: Kısmi Dava ve HMK 109/4 Rehberi

Evet, belirsiz alacak davası kaldırıldı: 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi HMK m.107'yi yürürlükten kaldırdı ve bu değişiklik, Kanunun 31.07.2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmasıyla yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra miktarı baştan bilinemeyen alacaklar kısmi dava olarak açılır; Kanunun 20. maddesiyle HMK m.109'a eklenen 4. fıkra, kısmi davada talebin aynı davada bir kez, ıslah sayılmadan artırılmasına izin verir ve artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında ise eski m.107 uygulanmaya devam eder (geçici m.1/10).

Bu yazıda neyin değiştiğini, geçiş hükmünün derdest dosyalara etkisini, yeni kısmi dava stratejisini, HMK m.109/4 talep artırımı ile ıslah arasındaki farkı, zamanaşımı ve harç sonuçlarını, işçilik alacaklarındaki pratiği ve eski ile yeni düzeni karşılaştıran bir tabloyu bulacaksınız.

12. Yargı Paketi ile ne değişti?

12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, belirsiz alacak davasını kaldırıp miktarı belirsiz alacakları kısmi dava rejimine taşıdı. Kanun 16.07.2026'da TBMM Genel Kurulunda kabul edildi ve 31.07.2026 tarihli, 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Değişikliğin üç ana parçası vardır:

1. HMK m.107 kaldırıldı (Kanun m.19): Asgari miktar gösterilerek belirsiz alacak davası açma imkânı yürürlük tarihinden itibaren yoktur. Maddenin 3. fıkrasındaki belirsiz alacak için tespit davası imkânı da maddeyle birlikte kalkmıştır.
2. HMK m.109'a 4. fıkra eklendi (Kanun m.20): Alacağın yalnız bir kısmının dava edildiği hâllerde talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere, iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın tahkikatın sona ermesine kadar artırılabilir. Artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Bu artırım ıslah sayılmaz.
3. Geçiş hükmü (geçici m.1/10): Kaldırılan m.107, yürürlükten kaldırıldığı tarihten önce açılmış davalarda uygulanmaya devam eder.

Kısacası yasa koyucu iki ayrı dava türünü tek bir esnek kısmi dava modelinde birleştirdi. Belirsiz alacak davasının en büyük avantajı olan "ıslah hakkını harcamadan artırım" ve "alacağın tamamı için zamanaşımının kesilmesi" sonuçları, artık kısmi davada m.109/4 üzerinden elde edilir.

Yürürlük tarihi nedir, açılmış davalara ne olur?

HMK m.107'nin kaldırılması 31.07.2026'da yürürlüğe girmiştir; bu tarihten önce açılmış belirsiz alacak davaları eski hükme göre yürümeye devam eder. Yani derdest dosyalarınızda talep artırımı, eski m.107/2'deki gibi ıslaha gerek olmadan yapılabilir ve dava açılmasıyla kesilen zamanaşımı etkisi korunur.

Uygulamada dikkat edilecek noktalar:

• Belirleyici an dava tarihidir: Dava dilekçesinin mahkemeye verildiği (harcın yatırıldığı) tarih esas alınır; arabuluculuk başvurusu tarihi değil.
• 31.07.2026 ve sonrasında açılan davalar: "Belirsiz alacak davası" başlığıyla açılsa bile m.107'ye dayanılamaz; dilekçenin kısmi dava olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceği mahkemenin takdirine kalır. Bu belirsizliğe girmemek için dilekçeyi baştan HMK m.109 kapsamında kurmak gerekir.
• Yürürlükten önce açılmış kısmi davalar: Geçici m.1/10 yalnız m.107'yi düzenler. Önceden açılmış kısmi davalarda yeni m.109/4'ün uygulanıp uygulanmayacağı doktrinde tartışmalıdır; bu dosyalarda ıslah ve zamanaşımı planınızı eski kurala göre korumanız daha güvenlidir.

Yeni düzende kısmi dava nasıl kurulmalı?

Yeni düzende kısmi dava, miktarı baştan bilinemeyen alacaklar için ana araçtır ve dilekçe, m.109/4 artırım hakkını koruyacak biçimde kurulmalıdır. m.109'un 1-3. fıkraları değişmediği için temel şartlar aynı kalır: talep konusu bölünebilir olmalı, miktar taraflar arasında belirli veya tartışmasız olmamalıdır (m.109/2) ve kısmi dava açılması kural olarak geri kalan kısımdan feragat anlamına gelmez (m.109/3).

Dilekçede şu noktalara dikkat edin:

1. Niteliği açıkça yazın: Davanın HMK m.109 uyarınca kısmi dava olarak açıldığını, fazlaya ilişkin hakların saklı tutulduğunu ve m.109/4 kapsamında talep artırımı hakkının kullanılacağını belirtin.
2. Her alacak kalemini ayrı gösterin: Kalem bazında dava edilen kısmı yazın. Artırım hakkı "bir defaya mahsus" olduğundan, hangi kalemlerin artırılacağının sonradan karışmaması için kalemleri baştan ayırmak önemlidir.
3. Bölünebilirliği ve tartışmalılığı açıklayın: Miktarın neden henüz kesinleşmediğini (kayıtların karşı tarafta olması, bilirkişi hesabı gerekmesi, takdir yetkisi) somut olarak yazın.
4. Faiz talebini kalem kalem kurun: Faiz türünü ve başlangıç tarihini her kalem için belirtin.
5. Delilleri sayın: Karşı taraftan istenecek kayıtları (bordro, puantaj, ticari defterler, sigorta dosyası) açıkça gösterin.

Artırım hakkı yalnız bir kez kullanılabildiği için zamanlama stratejik hâle gelir. Bilirkişi raporu geldikten sonra itirazlar sonucunda ek rapor alınacaksa, artırımı ilk rapora göre yapıp ek raporla yeni bir fark ortaya çıktığında ikinci kez artırım yapamayabilirsiniz. Bu nedenle çoğu dosyada, rapora itirazların sonuçlandığı ve hesabın netleştiği ana kadar beklemek, ama tahkikatın sona ermesini kaçırmamak gerekir. Raporu değerlendirme yöntemi için bilirkişi raporu inceleme yazısına bakabilirsiniz.

HMK 109/4 talep artırımı ile ıslah arasındaki fark nedir?

m.109/4 talep artırımı ıslah değildir; bu nedenle artırımdan sonra ıslah hakkınız (HMK m.176-177) başka bir usul eksikliğini gidermek için saklı kalır. Islah her davada bir kez ve tahkikat sona erinceye kadar yapılabilir; m.109/4 artırımı da bir kez ve tahkikatın sonuna kadar yapılabilir. İki hak birbirinden bağımsızdır.

Ölçüt	HMK m.109/4 talep artırımı	Islah (HMK m.176-182)
Kapsam	Yalnız kısmi davada dava edilen miktarın artırılması	Her türlü usul işleminin kısmen veya tamamen düzeltilmesi
Sayı	Aynı davada bir kez	Aynı davada bir kez
Zaman	Tahkikatın sona ermesine kadar	Tahkikat sona erinceye kadar
Zamanaşımı	Artırılan kısım için dava tarihinde kesilmiş sayılır	Islahla eklenen kısım için kural olarak ıslah tarihinde kesilir
İddianın genişletilmesi yasağı	Tabi değil	Islah zaten bu yasağın istisnasıdır
Yargılama gideri	Özel bir yaptırım öngörülmemiş	Islah eden taraf, ıslahla geçersiz kalan işlemlerin giderlerini öder (m.178)

Pratik sonucu şudur: alacak miktarını m.109/4 ile artırdıktan sonra, örneğin vakıaları düzeltmeniz veya yeni bir talep kalemi eklemeniz gerekirse ıslah hâlâ elinizdedir. Eski kısmi dava uygulamasında miktar artırımı için ıslah harcandığında bu imkân kalmıyordu.

Zamanaşımı açısından ne değişti?

En önemli değişiklik zamanaşımındadır: m.109/4 ile artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Eski kısmi dava uygulamasında dava edilmeyen kısmın zamanaşımı işlemeye devam ediyor, ıslah veya ek dava tarihinde bu kısım zamanaşımına uğramış olabiliyordu; davalı da ıslaha karşı zamanaşımı def'i ileri sürebiliyordu.

Yeni düzende bile iki risk sürer:

• Artırım hakkı kullanıldıktan sonra kalan kısım: Artırımdan sonra hâlâ talep edilmemiş bir fark kalırsa, bu fark için ıslah veya ek dava gerekir ve o kısım için zamanaşımı korunmuş sayılmayabilir.
• Dava açılmadan önce dolmuş zamanaşımı: m.109/4 yalnız dava tarihinde henüz dolmamış zamanaşımını korur. Dava açılırken alacağın bir bölümü zaten zamanaşımına uğramışsa artırım bunu düzeltmez.

Dava açmadan önce her kalem için zamanaşımı tarihini hesaplayıp dosya notuna yazmak hâlâ iyi bir alışkanlıktır. Genel çerçeve için zamanaşımı süreleri rehberine ve zamanaşımı hesaplama aracına, usuldeki süreler için hukuki süre hesaplama ve adli tatil yazısına bakabilirsiniz.

Harç nasıl alınır ve tamamlanır?

Kısmi davada harç, dava açılırken dava edilen kısım üzerinden alınır; m.109/4 ile talep artırıldığında artırılan kısım üzerinden harç tamamlanır. Harç tamamlanmadan artırım sonuç doğurmaz; bu nedenle artırım dilekçesiyle birlikte harç yatırılmalıdır.

Harç tutarları her yıl güncellendiği için burada rakam vermiyoruz; güncel tutarı dava açılış harcı hesaplama aracıyla hesaplayabilir, yöntemin ayrıntısı için dava harcı hesaplama yazısına bakabilirsiniz. Kısmi davada başlangıç tutarını düşük tutmak harç riskini azaltır, ama vekâlet ücreti ve yargılama gideri hesabı da bu tutar üzerinden başlar.

İşçilik alacaklarında pratik ne olacak?

İşçilik alacakları, belirsiz alacak davasının en sık kullanıldığı alandı ve yeni düzenin etkisi en çok burada hissedilecektir. Fazla çalışma, hafta tatili, genel tatil ve yıllık izin ücreti gibi kalemler tanık beyanı ve işyeri kayıtlarıyla hesaplandığından, 31.07.2026'dan sonra bu taleplerde yol kısmi dava ve m.109/4 artırımıdır.

1. Arabuluculuk: İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk değişmedi; son tutanakta talep kalemlerinin eksiksiz yer aldığından emin olun. Ayrıntı için dava şartı arabuluculuk yazısına bakın.
2. Kalemleri ayırın: Kıdem, ihbar, fazla çalışma, UBGT, yıllık izin için ayrı başlangıç tutarı yazın. Kıdem ve ihbar hesabı için kıdem ve ihbar tazminatı yazısına ve kıdem tazminatı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
3. Bilirkişi raporunu bekleyin: Artırımı, rapora itirazlar sonuçlanıp hesap netleştikten sonra ve tahkikat bitmeden tek seferde yapın.
4. Derdest dosyaları ayırın: 31.07.2026 öncesi açılmış belirsiz alacak davalarınızda eski m.107 rejimi sürer; bu dosyaları büro listesinde ayrı işaretlemek, yanlış usulle işlem yapma riskini azaltır.

Yeni düzende içtihat oluşurken güncel kararları izlemek gerekecek. Emsal karar arama aracında "kısmi dava 109/4 talep artırımı zamanaşımı" gibi doğal dilde bir sorgu yazıp tarihe ve daireye göre süzebilirsiniz; ilgili Yargıtay kararları emsal aramadan bulunabilir. Kararı okurken dikkat edilecek noktalar için Yargıtay kararı nasıl okunur yazısına bakın.

Eski ve yeni düzen karşılaştırması

Aşağıdaki tablo, 31.07.2026 öncesi belirsiz alacak davası, eski kısmi dava ve m.109/4 ile güçlendirilmiş yeni kısmi dava arasındaki farkları özetler.

Ölçüt	Belirsiz alacak davası (eski m.107)	Eski kısmi dava	Yeni kısmi dava (m.109/4)
Uygulandığı davalar	31.07.2026 öncesi açılmış davalar	31.07.2026 öncesi açılmış davalar	31.07.2026 ve sonrası açılan davalar
Şart	Miktar belirlenemiyor veya imkânsız	Bölünebilir, miktar tartışmalı	Bölünebilir, miktar tartışmalı
Miktarın artırılması	Talep artırımı, ıslah gerekmez	Islah veya ek dava	Bir kez talep artırımı, ıslah sayılmaz
Zamanaşımı	Alacağın tamamı için dava tarihinde kesilir	Yalnız dava edilen kısım için	Artırılan kısım için dava tarihinde kesilmiş sayılır
Islah hakkı	Saklı kalır	Artırım için kullanılır	Saklı kalır
Harç	Asgari miktar üzerinden, artırımda tamamlama	Dava edilen kısım, ıslahta tamamlama	Dava edilen kısım, artırımda tamamlama

Büroda bu geçişi nasıl yönetirsiniz?

Geçiş döneminde büroda en kritik iş, eski ve yeni rejime tabi dosyaları ayırmak ve m.109/4 artırımının tek seferlik hakkını doğru anda kullanmaktır. Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. Bu tür dosyalarda şöyle yardımcı olur:

• Yeni evrak bildirimi: UYAP entegrasyonu sayesinde bilirkişi raporu dosyaya düştüğünde bildirim alırsınız; ayrıntı için UYAP yeni evrak takibi yazısına bakın.
• Rapor özeti: Av. Asistan yapay zekâ asistanı bilirkişi raporunun özetini çıkarabilir ve rapor üzerinde soru sormanıza izin verir. Özet kaynak değildir; hesap tablolarını raporun aslından kontrol edin.
• Tebligat ve süreler: UETS e-tebligat entegrasyonu ile raporun tebliğ tarihi aktarılır; rapora itiraz gibi süreli işler kural motoruyla, adli tatil dahil hesaplanır.
• Görev: Talep artırımı için dosyaya görev açıp ilgili avukata atayabilir, hatırlatma kurabilirsiniz.
• Mali takip: Tamamlama harcı gibi dosya masrafları avukatlık ücretinden ayrı kalem olarak tutulur.

Sık Sorulan Sorular

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?

Evet. HMK m.107, 7589 sayılı Kanunun 19. maddesiyle yürürlükten kaldırıldı; değişiklik 31.07.2026'da Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu tarihten sonra miktarı belirsiz alacaklar için kısmi dava açılır.

Daha önce açtığım belirsiz alacak davası ne olacak?

Geçici m.1/10 gereği, 31.07.2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski m.107 uygulanmaya devam eder. Talep artırımını eskisi gibi ıslaha gerek olmadan yapabilirsiniz.

HMK 109/4 ile talebi kaç kez artırabilirim?

Aynı davada bir kez ve tahkikatın sona ermesine kadar. Bu nedenle artırımı, hesabın netleştiği ana göre planlamak gerekir.

Talep artırımından sonra ıslah yapabilir miyim?

Evet. m.109/4 artırımı ıslah sayılmadığından ıslah hakkınız (HMK m.176) başka bir eksiklik için saklı kalır.

Artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?

m.109/4 ile artırılan kısım için zamanaşımı dava tarihinde kesilmiş sayılır. Ancak dava açıldığında zaten dolmuş bir zamanaşımını bu hüküm canlandırmaz.

Faiz oranlarını nereden kontrol edebilirim?

Faiz oranları dönemsel olarak değişir; güncel oranla hesap için yasal faiz hesaplama aracını kullanabilir, dilekçede faiz türünü ve başlangıç tarihini her kalem için açıkça belirtebilirsiniz.