Avukatlar İçin Yapay Zekâ Komutu (Prompt) Yazma Rehberi

Avukatlar için iyi bir yapay zekâ komutu (prompt), dört parçadan oluşur: modelin hangi rolde düşüneceği, hangi bağlamda çalışacağı, tam olarak ne yapacağı ve çıktıyı hangi biçimde vereceği. Bu dört parça açıkça yazıldığında çıktı daha isabetli, daha kısa ve daha kolay doğrulanabilir olur. Komuta müvekkil kimliği koymamak ve modelden karar künyesi "üretmesini" istememek ise en az yapı kadar önemlidir.

Bu rehberde komut yazmanın temel yapısını, hukuk pratiğinden örnek komutları (belge özeti, bilirkişi raporuna soru, emsal sorgusu), sık yapılan hataları ve güvenli kullanım kurallarını anlatıyoruz. Örneklerde gerçek kişi adı yerine [DAVACI_1], [DAVALI_1] gibi etiketler kullanıyoruz; sizin de aynısını yapmanızı öneriyoruz.

Prompt nedir ve avukat için neden önemlidir?

Prompt, bir yapay zekâ modeline verdiğiniz yazılı talimattır; model, yanıtını büyük ölçüde bu talimatın açıklığına göre şekillendirir. Belirsiz bir komut ("bu raporu incele") genel ve uzun bir metin üretir; açık bir komut ("bu bilirkişi raporunda hesaplama yönteminin dayandığı varsayımları madde madde listele") ise doğrudan işinize yarayan bir çıktı verir.

Avukat için bunun iki pratik sonucu vardır. Birincisi zaman: iyi kurulmuş bir komut, çıktıyı yeniden yazdırma ihtiyacını azaltır. İkincisi doğrulanabilirlik: biçimi önceden belirlenmiş bir çıktıyı (ör. "her tespitin yanına raporun ilgili sayfa veya bölümünü yaz") kaynağa karşı kontrol etmek çok daha kolaydır. Hukuk yapay zekâsının ne yapıp ne yapamayacağına dair genel çerçeve için hukuk yapay zekâsı nedir yazımıza bakabilirsiniz.

İyi bir hukuki komutun dört parçası nedir?

İyi bir hukuki komut rol, bağlam, görev ve biçim olmak üzere dört parçadan oluşur. Her parça modelin tahmin etmek zorunda kaldığı bir boşluğu kapatır.

Parça	Ne sağlar?	Örnek ifade
Rol	Bakış açısını ve dil düzeyini belirler	"Türk hukukunda iş davalarını takip eden bir avukatın yardımcısı gibi düşün."
Bağlam	Belgenin türünü, dosyanın aşamasını, amacı anlatır	"Ekteki metin, işçilik alacağı davasında alınmış bilirkişi raporudur; itiraz süresi içindeyiz."
Görev	Tek ve ölçülebilir bir iş tanımlar	"Raporda hesaplamaya esas alınan ücret ve çalışma süresi varsayımlarını çıkar."
Biçim	Çıktının şeklini ve uzunluğunu sabitler	"Tablo olarak ver: varsayım, raporun ilgili bölümü, dayandığı delil."

Rol: kimin gözüyle bakılacak?

Rol tanımı, modelin terminolojiyi ve önceliklendirmeyi ayarlamasını sağlar. "Bir hukukçu gibi" demek yerine alanı belirtmek daha iyi sonuç verir: icra takibi, iş hukuku, kira uyuşmazlığı, ticari alacak. Rolü abartmamak gerekir; "deneyimli bir Yargıtay üyesi gibi karar ver" türü ifadeler, modelin sahip olmadığı bir yetkiyi taklit etmesini teşvik eder.

Bağlam: model neyi bilmiyor?

Model dosyanızı tanımaz. Belgenin ne olduğunu, hangi aşamada bulunduğunuzu ve çıktıyı ne için kullanacağınızı bir iki cümleyle söyleyin. Bağlam verirken kimlik bilgisi vermeyin: "[DAVACI_1] işçi, [DAVALI_1] işveren şirket" yeterlidir; isim, TCKN, adres, telefon gerekmez.

Görev: tek iş, açık fiil

Bir komutta tek bir ana görev olsun. "Özetle, değerlendir, strateji öner ve dilekçe yaz" gibi zincirleme talepler hem kaliteyi düşürür hem de modelin yapmaması gereken işlere (hukuki görüş, strateji) kaymasına yol açar. "Listele", "çıkar", "karşılaştır", "sınıflandır" gibi açık fiiller kullanın.

Biçim: çıktıyı kontrol edilebilir kılın

Biçim talimatı en çok ihmal edilen parçadır. Madde sayısı, tablo sütunları, uzunluk sınırı ve "belgede yoksa 'belgede yok' yaz" gibi bir kural ekleyin. Son kural özellikle önemlidir: modelin boşluğu tahminle doldurmasını engeller.

Hukuk pratiği için örnek komutlar nelerdir?

Aşağıdaki örnekler, en sık karşılaşılan üç iş için doğrudan kullanılabilecek şablonlardır. Köşeli parantez içindeki etiketleri kendi dosyanıza göre doldurun, ama kimlik bilgisi eklemeyin.

Örnek 1: Gerekçeli karar özeti

Rol: Türk usul hukukuna hâkim bir avukat yardımcısı gibi düşün.

Bağlam: Ekteki metin, [DAVACI_1] ile [DAVALI_1] arasındaki alacak davasında ilk derece mahkemesinin gerekçeli kararıdır. Kanun yoluna başvuru değerlendirmesi yapacağız.

Görev: Kararın hüküm fıkrasını, mahkemenin kabul ettiği ve reddettiği talepleri ve her biri için gösterdiği gerekçeyi çıkar.

Biçim: Üç başlık kullan: "Hüküm", "Kabul edilen talepler ve gerekçe", "Reddedilen talepler ve gerekçe". Her maddenin sonuna kararın ilgili paragrafından kısa bir alıntı ekle. Belgede bulunmayan bilgiyi yazma; emin olmadığın yerde "belgede açık değil" yaz.

Örnek 2: Bilirkişi raporuna soru

Rol: İş hukuku dosyası üzerinde çalışan bir avukatın yardımcısı gibi düşün.

Bağlam: Ekteki metin, işçilik alacakları için alınmış bilirkişi raporudur. Rapora itiraz edip etmeyeceğimizi değerlendiriyoruz.

Görev: Raporda fazla mesai hesabına esas alınan haftalık çalışma süresinin hangi delile dayandırıldığını bul. Raporda bu varsayımla çelişen bir ifade varsa göster.

Biçim: En fazla 8 madde. Her maddede raporun ilgili bölümünü belirt. Hukuki değerlendirme yapma; yalnız raporun içeriğini aktar.

Bu tür bir soruyu tek seferde değil, adım adım sormak daha verimlidir: önce raporun genel özeti, sonra hesaplama varsayımları, sonra tek tek kalemler. Bilirkişi raporunu sistemli incelemenin adımlarını bilirkişi raporu inceleme yazımızda ayrıca anlattık.

Örnek 3: Emsal karar sorgusu

Görev: Aşağıdaki olay anlatımını, karar veritabanında aranabilecek kısa bir arama sorgusuna çevir.

Olay: [DAVACI_1] kiracı, kira sözleşmesinde yıllık artış oranı belirlenmemiş; [DAVALI_1] kiraya veren, beş yılı aşan kira ilişkisinde kira bedelinin uyarlanmasını istiyor.

Biçim: 3 alternatif sorgu ver; her biri en fazla 8 kelime olsun. Karar künyesi, esas veya karar numarası YAZMA.

Son satır bilinçlidir. Modelden künye istemek, onu var olmayan bir kararı "hatırlamaya" zorlar. Doğru yol, modelin sorgu kurmasını, kararı ise gerçek bir karar veritabanında aramanızdır. Av. Asistan'daki emsal karar arama özelliğinde "Geliştir" düğmesi tam olarak bu işi yapar: olay anlatımınızı arama sorgusuna çevirir, sonuçlar ise 13 yargı organının karar veritabanından gelir ve tam metniyle açılır.

Hukuki komut yazarken nelerden kaçınmalısınız?

Hukuki komutlarda kaçınılması gereken iki temel hata, müvekkil kimliğini komuta koymak ve modelden doğrulanamayan kaynak (künye, madde metni) üretmesini istemektir. Bunlara ek olarak aşağıdaki hatalar da sık görülür.

• Müvekkil kimliği: Ad soyad, TCKN, VKN, adres, telefon, IBAN, sağlık bilgisi komuta yazılmamalıdır. Etiket kullanın: [DAVACI_1], [TANIK_2], [ŞİRKET_A].
• Uydurma künye isteği: "Bu konuda Yargıtay kararı ver" demeyin. Model gerçek görünen ama var olmayan bir esas/karar numarası üretebilir.
• Madde metnini ezberden isteme: Kanun maddesinin güncel metnini resmî kaynaktan alın; model eski ya da karışık bir metin verebilir.
• Hukuki görüş ve strateji talebi: "Davayı kazanır mıyız?" sorusu modelin yanıtlayabileceği bir soru değildir. Değerlendirme sizin işinizdir.
• Süre hesabı: Süre hesabını yapay zekâya bırakmayın; tebliğ tarihi, adli tatil ve resmi tatil kurala bağlı bir hesaptır.
• Belgesiz soru: Belge vermeden "bu rapordaki hata nedir" diye sormak, modelin tahmin etmesine yol açar.
• Tek seferde çok iş: Uzun, çok amaçlı komutlar yerine kısa ve ardışık komutlar kullanın.

Uydurma içtihat riskinin nasıl ortaya çıktığını ve nasıl fark edileceğini yapay zekâ ve uydurma içtihat riski yazımızda örneklerle ele aldık.

Müvekkil verisini komuta koymadan nasıl çalışılır?

Müvekkil verisini korumanın en pratik yolu, komut ve belge yapay zekâya gitmeden önce kimlik bilgilerini etiketlerle değiştirmektir. Bu işlem hem 6698 sayılı KVKK kapsamındaki yükümlülükler hem de avukatın sır saklama yükümlülüğü bakımından risk azaltır.

1. Belgedeki kişi adlarını rol etiketleriyle değiştirin ([DAVACI_1], [DAVALI_1], [BİLİRKİŞİ_1]).
2. TCKN, VKN, IBAN, telefon ve adresleri tamamen çıkarın; hesap için gerekiyorsa yalnız tutarı bırakın.
3. Dosya numarasını yalnız gerekiyorsa yazın; çoğu özet için gerekmez.
4. Çıktıyı aldıktan sonra etiketleri kendi taslağınızda gerçek adlarla siz değiştirin.

Bu adımların ayrıntısı ve otomatik maskeleme yaklaşımları için müvekkil verisi maskeleme yazımıza bakabilirsiniz.

Av. Asistan'da yapay zekâ ile nasıl çalışılır?

Av. Asistan, UYAP ve UETS verisini tarayıcı eklentisiyle otomatik aktaran, Türk avukatlar için yapay zekâ destekli büro yönetim uygulamasıdır. Uygulamanın Av. Asistan yapay zekâ asistanı, bu rehberdeki komut mantığını belirli işlere odaklanmış biçimde sunar:

• Belge özeti: Dilekçe, bilirkişi raporu, sözleşme ve gerekçeli karar özetlenir.
• Belge üzerinde soru: Aynı belgeye takip soruları sorabilirsiniz; yukarıdaki "Örnek 2" türü sorular bu iş için uygundur.
• OCR: Taranmış belgeden metin çıkarılır; özet ve soru adımları bu metin üzerinde çalışır.
• Emsal sorgu geliştirme: Emsal aramada "Geliştir" ile olay anlatımı arama sorgusuna çevrilir.

Asistan hukuki görüş vermez, strateji kurmaz, süre hesaplamaz ve dilekçe yazmaz. Gizlilik tarafında ilk kullanımda yurt dışı aktarım bilgilendirmesiyle açık onay istenir, onay yoksa istek reddedilir. Ceza dosyalarında yapay zekâ sunucu tarafında kapalıdır, tebligatlar ve ekleri hiçbir koşulda yapay zekâya gönderilmez ve dosya bazında "yapay zekâya gönderme" işareti koyabilirsiniz. Çıktı her durumda bir kaynak değil, doğrulanması gereken bir çalışma notudur.

Komutu göndermeden önce hangi kontrolleri yapmalısınız?

Komutu göndermeden önce yapılacak kısa bir kontrol, hem kaliteyi hem güvenliği artırır. Aşağıdaki liste otuz saniyede tamamlanır:

Kontrol	Soru
Rol	Hangi hukuk alanının bakış açısı istendiği yazılı mı?
Bağlam	Belgenin türü ve amacı bir iki cümleyle belirtildi mi?
Görev	Tek bir ana iş ve açık bir fiil var mı?
Biçim	Madde sayısı, tablo veya uzunluk sınırı belirlendi mi?
Belirsizlik kuralı	"Belgede yoksa belgede yok yaz" kuralı eklendi mi?
Kimlik	Ad, TCKN, adres, IBAN etiketlendi ya da çıkarıldı mı?
Künye	Modelden karar künyesi veya madde metni istenmiyor mu?
Doğrulama	Çıktıyı hangi kaynağa karşı kontrol edeceğiniz belli mi?

Çıktıyı nasıl doğrularsınız?

Özetlerde her tespitin belgedeki yerini kontrol edin; alıntı istediyseniz alıntının belgede birebir geçtiğine bakın. Hesaplama içeren tespitleri rapordaki tabloyla karşılaştırın. Emsal aramada kararı mutlaka tam metninden okuyun; karar özetleri ve başlıklar yanıltıcı olabilir. Bir kararı doğru okumanın yöntemi için Yargıtay kararı nasıl okunur yazımız yol gösterir.

Komutlarınızı zamanla nasıl geliştirirsiniz?

Komutlarınızı geliştirmenin en etkili yolu, iyi sonuç veren komutları şablon hâline getirip büroda paylaşmaktır. Aynı türde işler (gerekçeli karar özeti, bilirkişi raporu ön incelemesi, sözleşme madde listesi) için sabit bir şablon, çıktıların tutarlılığını artırır ve yeni katılan ekip üyesinin öğrenme süresini kısaltır.

• Şablon kitaplığı: Belge türüne göre 5-10 temel şablon yeterlidir.
• Sürüm notu: Bir şablonu değiştirdiğinizde neyi neden değiştirdiğinizi not edin.
• Kötü örnek arşivi: Yanlış veya uydurma çıktı veren komutları da saklayın; ekip neyin işe yaramadığını görür.
• Ardışık komut: Karmaşık işleri 3-4 kısa adıma bölün; her adımın çıktısını kontrol edip sonrakine geçin.

Avukatların yapay zekâyı hangi işlerde kullandığına dair daha geniş bir tablo için avukatlar için yapay zekâ uygulamaları yazımıza göz atabilirsiniz.

Ayrıca okuyun: RAG Nedir? Hukuk Yapay Zekâsında Kaynaklı Yanıt Üretimi, Duruşmaya Hazırlıkta Yapay Zekâ: Dosya Özeti ve Soru Listesi

Sık Sorulan Sorular

Prompt yazmak için teknik bilgi gerekir mi?

Hayır. İyi bir komut, iyi bir talimat yazısıdır: kimin gözüyle bakılacağı, belgenin ne olduğu, ne istendiği ve çıktının biçimi açıkça yazılırsa yeterlidir.

Komuta müvekkilin adını yazmak sorun olur mu?

Risklidir. Kişisel veri ve sır saklama yükümlülüğü bakımından ad, TCKN, adres ve benzeri bilgileri [DAVACI_1] gibi etiketlerle değiştirmeniz önerilir. Özet için kimlik bilgisi gerekmez.

Yapay zekâdan Yargıtay kararı istemek neden sakıncalı?

Model, gerçek görünen ama var olmayan esas ve karar numaraları üretebilir. Doğru yol, modelden arama sorgusu kurmasını isteyip kararı gerçek bir karar veritabanında aramaktır.

Av. Asistan dilekçe yazıyor mu?

Hayır. Av. Asistan yapay zekâ asistanı belge özeti, aynı belge üzerinde soru, OCR ve emsal aramada sorgu geliştirme yapar; dilekçe yazmaz, hukuki görüş vermez ve süre hesaplamaz.

Uzun mu kısa mı komut daha iyidir?

Görev tek ve açık olduğu sürece uzunluk sorun değildir. Sorun, tek komuta birden fazla görev yüklemektir. Karmaşık işleri kısa ve ardışık komutlara bölmek daha iyi sonuç verir.

Ceza dosyalarında yapay zekâ kullanılabilir mi?

Av. Asistan'da ceza dosyalarında yapay zekâ sunucu tarafında kapalıdır. Genel olarak da ceza dosyalarındaki verilerin hassasiyeti nedeniyle yapay zekâ kullanımında ek özen gerekir.