Zamanaşımı nedir?
Zamanaşımı, bir hakkın kanunda belirtilen süre içinde kullanılmaması halinde o hakkın artık talep edilemez hale gelmesidir. Türk hukukunda zamanaşımı def'i niteliğindedir; mahkeme re'sen dikkate almaz, karşı tarafın ileri sürmesi gerekir.
Zamanaşımı süreleri özet
| Alacak Türü | Süre | Dayanak |
|---|---|---|
| Genel borç | 10 yıl | TBK m. 146 |
| Periyodik edimler (kira, ücret, faiz) | 5 yıl | TBK m. 147 |
| İş alacakları (yeni) | 5 yıl | 7036/15 |
| Haksız fiil | 2 / 10 yıl | TBK m. 72 |
| Sebepsiz zenginleşme | 2 / 10 yıl | TBK m. 82 |
| Sigorta | 2 yıl | TTK m. 1420 |
| Çek | 3 yıl | TTK m. 814 |
Zamanaşımının kesilmesi
TBK m. 154'e göre zamanaşımı süresi şu hallerde kesilir:
- Borçlu borcunu ikrar eder (yazılı veya açıkça)
- Alacaklı icra takibi başlatır
- Alacaklı dava açar
- Borçlu kısmen ödeme yapar
- Hakim huzurunda sulh teklifi yapılır
Kesilme halinde süre baştan başlar. Yani 10 yıllık sürenin 5. yılında dava açılırsa, dava sonunda yine 10 yıl başlar.
Zamanaşımının durması
TBK m. 153 hükümlerine göre belirli durumlarda zamanaşımı süresi durur(geçen süre kayıp olmaz, durma sebebi kalktığında kaldığı yerden devam eder):
- Velayet altındaki çocuğun anne-babasına karşı alacakları (velayet sırasında)
- Vesayet altındakilerin vasilerine karşı (vesayet sırasında)
- Evlilik süresince eşler arasında
- İş ilişkisi devam ederken işçi-işveren arasındaki bazı alacaklar
Zamanaşımı dolarsa ne olur?
Borç hâlâ mevcuttur, ancak dava açma ve icra takibi yapma hakkı kalmaz. Borçlu zamanaşımı def'i ileri sürerse mahkeme davayı reddeder. Bu nedenle zamanaşımı süresinin yakın olduğu durumlarda derhal dava açılması veya icra takibi başlatılması önemlidir.