Sendika aidatı nedir?
Sendika aidatı, sendika üyesi işçinin sendikaya üyelik karşılığında ödediği periyodik ödemedir. 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nun 18. maddesinde düzenlenmiştir. Aidat tutarı sendikanın tüzüğünde belirlenir; bireysel anlaşmaya konu değildir.
Aidat oranı (6356 SK m. 18)
Üyelik aidatı, üyenin brüt günlük ücretinin bir gününe kadar olan tutarda olabilir. Yani aylık brüt ücretin 1/30'u üst sınırı oluşturur. Pratikte sendikalar tüzüklerine göre binde 4 (%0,4) civarında aidat uygular; bu oran genelde tercih edilen düzeydir.
Hesaplama formülü
Aylık Aidat = Brüt Ücret × Aidat Oranı
Örneğin 30.000 TL brüt ücret × %0,4 = 120 TL aylık sendika aidatı, yıllık 1.440 TL.
Aidat nasıl ödenir? (6356 SK m. 18/2)
İşveren, sendika üyesi işçinin yazılı talebi (üyelik formu) üzerine üyelik aidatınıücretten kesip sendikanın banka hesabına yatırmakla yükümlüdür. Bu sisteme checkoff denir. İşveren bu görevini yerine getirmezse sendika tarafından dava açılabilir.
Sendika aidatı ile dayanışma aidatı farkı
| Kriter | Üyelik Aidatı | Dayanışma Aidatı |
|---|---|---|
| Kim öder? | Sendika üyesi | Üye olmayan ama TİS'ten yararlanan |
| Tutar | Brüt ücretin günlük tutarı (max) | Üyelik aidatının 2/3'ü (genelde) |
| Yasal dayanak | 6356 m. 18 | 6356 m. 39 |
| Üyelik şartı | Var | Yok |
Sendika türleri
- İşçi sendikaları: 4857 SK'ya tabi işçileri kapsar (bağımlı çalışanlar)
- Memur sendikaları: 657 sayılı DMK'ya tabi devlet memurları (4688 sayılı Kanun)
- İşveren sendikaları: İşverenlerin kurduğu sendikalar
Her sendika türünün aidat sistemi farklı olabilir; memur sendikalarında aidat genelde maaşın belli bir katsayısı üzerinden hesaplanır.
Aidat ödeyenlerin hakları
- Toplu iş sözleşmesinden yararlanma hakkı
- Sendikanın hukuki destek hizmetlerinden yararlanma
- Sendikal eğitim, kurs ve sosyal etkinliklere katılım
- Sendikal güvenceler (sendikal sebeple işten çıkarmaya karşı koruma)
- Genel kurul ve yönetim seçimlerinde oy hakkı
Sendika üyeliğinin sona ermesi
Üyelik, üyenin sendikaya bildirimi ile sona erer. Çıkış bildiriminden itibaren 1 ay süreyle aidat kesintisine devam edilir. Üyelik sona erdikten sonra aidat ödenmez. Üyelikten ayrılma hakkı serbestlik prensibi gereği herhangi bir sebep gösterilmeden kullanılabilir (6356 SK m. 19).