EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) nedir?
1999 yılında 4447 sayılı Kanun ile emeklilik mevzuatında köklü bir değişiklik yapılmış, emekli olmak için yaş şartı (kadın 58, erkek 60) eklenmişti. Bu değişiklikten önce işe başlayanların yıllar boyunca prim gün şartını sağladıkları halde sadece yaş beklemeleri sebebiyle emekli olamamaları sorununu çözmek amacıyla 7438 sayılı Kanun (3 Mart 2023 tarihinde yürürlüğe girmiştir) çıkarıldı.
EYT'den yararlanma şartları
- Sigorta başlangıç tarihi 8 Eylül 1999 (dahil) öncesi olmalı
- Prim gün sayısı tamamlanmış olmalı (yaklaşık 5000-6000 gün arası — başlangıç yılına göre)
- Sigortalılık süresi (kadın için 20, erkek için 25 yıl) tamamlanmış olmalı
- Yaş şartı kaldırılmıştır
Sigorta başlangıcına göre prim gün şartı
Prim gün şartı, sigortaya ilk giriş tarihine göre kademeli olarak değişir:
| Sigortaya giriş yılı | Kadın | Erkek |
|---|---|---|
| 1976 ve öncesi | 5000 | 5000 |
| 1977-1990 | 5000 | 5000-5150 |
| 1991-1998 | 5150-5450 | 5300-5675 |
| 1999 (8 Eylül'e kadar) | 5825 | 5975 |
EYT'li olarak emekli olduktan sonra çalışma
EYT kapsamında emekli olan kişiler, çalışmaya devam edebilir. Sosyal Güvenlik Destek Primi (SGDP) sistemi ile emekli aylığı alırken çalışmak mümkündür. Bu durumda işverenden sigortalı olunur ancak emekli aylığı kesilmez. Bordroda SGDP kesintisi yapılır.
5510 sayılı Kanun çerçevesinde EYT
EYT düzenlemesi 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na eklenen geçici m. 95 ile getirilmiştir. SSK (4/1-a), Bağ-Kur (4/1-b) ve Emekli Sandığı (4/1-c) sigortalıları EYT'den yararlanabilir.
Borçlanma ile prim günü tamamlama
- Askerlik borçlanması (5510 m. 41/1-b) — toplu ödeme ile prim gün eklenebilir
- Doğum borçlanması (kadın için her doğum 720 gün)
- Yurt dışı borçlanması (3201 sayılı Kanun)
- Hizmet birleştirme (farklı sigorta türleri)
Bu borçlanmalar, EYT şartlarını sağlamak için kritik önemdedir; özellikle prim gün eksiği olanlar için pratik çözümdür.
Emekli aylığı hesaplama
EYT'li emekli aylığı, sigorta dönemine göre farklı formüllerle hesaplanır. Genelde 2008 öncesi süre eski formül, 2008 sonrası süre yeni formülle hesaplanır. Aylık tutar; ortalama aylık kazanç × aylık bağlama oranı (ABO) ile bulunur. ABO prim gün sayısına göre artar. Asgari aylık miktarı her yıl güncellenir.